Жауды күшті деме,
Ерлік етсең - жығасың.
Тауды биік деме,
Талап етсең - шығасың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды қорқыныштан қаймықпауға, қиындықты жеңуге шақырады. Бірінші жолда жаудың күшін асыра бағалама, батыл болсаң, жеңіске жетесің деген ой айтылады. Екінші жолда тау қанша биік көрінсе де, талпыныс пен табандылық болса, асуға болатыны меңзеледі. Яғни, адамға кедергі болып көрінген нәрсенің бәрі еңбектің, қайраттың және сенімнің арқасында еңсеріледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жау» — тек сыртқы дұшпан емес, өмірдегі кез келген қарсы күш, қиындық, бөгет. «Ерлік» сөзі батылдықты, намысты, тәуекелді білдіреді. Ал «тау» — үлкен мақсаттың, ауыр істің бейнесі. «Шығасың» деген сөз жетістікке жету үшін тек қалау аз, нақты талап пен әрекет керек екенін көрсетеді. Мақалдың екі бөлімі де бір ойды толықтырады: қорыққанға жол жабық, талпынғанға жол ашық.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал оқу, жұмыс, спорт немесе жаңа бастама кезінде жиі қолданылады. Мысалы, студент қиын емтиханнан қорқып тұрса, ұстазы оған: «Бұл тау сияқты көрінгенімен, талап етсең, шығасың» деп жігер береді. Сонда мақал адамға сенім, қайрат және табандылықтың күшін ұқтырады.
Erlik etseń - jyǵasyń.
Taýdy bıik deme,
Talap etseń - shyǵasyń.