Өтірік айтып жылағанша,
Шыныңды айтып жалың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды шындықты айтуға шақырады. Тура мағынасы: өтірік айтып, кейін соның салдарынан жылағаннан гөрі, басында-ақ шындығын айтып, қандай болса да нәтижесін қабылдаған дұрыс. Астарлы мағынасы — өтірік уақытша пайда әкелгенімен, ақырында ұятқа, сенімнің жоғалуына және өкінішке әкеледі. Ал шындық кейде ащы болғанымен, адамды ар-ұяттан айырмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жылау» — өтіріктің әшкереленуінен туған өкініш пен масқараның бейнесі. Ал «жалың» сөзі шындықты бүкпей айту, тура сөйлеу, жауапкершілікті мойындау мағынасын береді. Халық шындықты ауыр болса да таза жол, өтірікті оңай көрінгенімен қауіпті жол ретінде салыстырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалны мектепте, жұмыста, отбасында жиі қолдануға болады. Мысалы, оқушы үй тапсырмасын орындамай қойып, «дәптерімді жоғалтып алдым» деп өтірік айтса, кейін шындық ашылса сенімнен айырылады. Сондықтан қателескенін мойындап, шын айту — әлдеқайда дұрыс шешім. Мұндайда адам беделін де, сенімін де сақтайды.
Shynyńdy aıtyp jalyń.