Обал тұрған жерде сауап бар.

Негізгі мағынасы

Обал тұрған жерде сауап бар деген мақал адамның біреуге жаны ашып, қол ұшын беруі босқа кетпейтінін білдіреді. Тура мағынада: егер бір нәрсені ысырап етпей, қадірлеп, тастамай, мұқтажға жаратсаң, ол ізгі іс болады. Астарлы мағынасы: қиын жағдайға түскен жанға көмек беру, әлсізді аяу, жетім-жесірге қамқор болу — сауапты іс, яғни адамның адамгершілігін танытады.

Образдар мен теңеулер

Мұндағы «обал» сөзі — орынсыз ысырап, жәбірлеу, қиянат жасау деген ұғымды береді. Ал «сауап» — сол обалды болдырмауға тырысқан адамның игі қарекетінің өтеуі. Мақал екі қарама-қарсы ұғымды қатар қойып, жамандықтың қасында жақсылық та міндетті түрде туатынын меңзейді. Яғни, біреудің ақысын жемеу, нәрсені қадірлеу, тіршілікке жанашыр қарау — адамдықтың белгісі.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, үйде артылған тағамды қоқысқа тастамай, көршіге не мұқтаж адамға берсең, бұл — обалды азайтып, сауапқа ұмтылған іс. Сондай-ақ киім-кешекті немесе кітапты тастамай, қажет адамға табыстау да осы оймен сабақтас.