Мен не деймін,
Қобызым не дейді?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы – адам сөйлегенімен, оның айтқанына жауап беріп тұрғандай, қобыздың да өз үні бар деген ой. Астарлы мағынасы – сөздің де, өнердің де өз әсері бар; кейде адам өз ойын ашық айта алмаса да, жүректегі күйді күй аспабы жеткізеді. Яғни, бұл жерде өнердің тілі бөлек, ол адам жанындағы мұңды, сырды, сезімді үнсіз-ақ ұқтырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «мен» — адам, сөйлеуші, ал «қобыз» — қазақтың киелі аспабы, рухани үн мен сырдың символы. Қобыздың сарыны адамның ішкі әлемін, терең толғанысын, көне заманнан жеткен мұң мен даналықты білдіреді. «Не деймін, не дейді?» деген қайталама сұрақ адамның сөзден гөрі күйге көбірек жүгінетінін байқатады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал әсіресе музыка, жыр, өнер туралы айтқанда қолданылады. Мысалы, бір адам ауыр қайғысын сөзбен жеткізе алмай, домбыра тартып не қобыздың мұңды әуенін тыңдап жұбанады. Сонда оның ішкі хәлін дәл сол күй «айтып» тұрғандай болады. Бұл мақал өнердің адам жанын түсіндіретін күшін көрсетеді.
Qobyzym ne deıdi?