Сыйласаң ата-анаңды,
Кешірер сенің қатеңді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ата-анаға құрмет көрсетудің, оларды шын көңілмен сыйлаудың үлкен тәрбиелік мәні бар екенін айтады. Тура мағынасында, ата-анаңды сыйласаң, олар сенің білместіктен кеткен қатеңді кешіреді. Астарлы мағынасы — ата-ана мейірімі мен баланың ізеті өзара байланысты: бала әдеп сақтаса, ата-ана да оның кемшілігіне түсіністікпен қарайды. Мақал адамды ата-ананың ақысын өтеуге, сыпайылық пен кішіпейілділікке үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы ата-ана — тек отбасы мүшесі емес, өмір сыйлаған, тәрбиелеген, ақыл берген ең қымбат жандардың бейнесі. Қате сөзі баланың орынсыз сөзі, аңдамай істеген ісі, кейде тіпті еркелікпен жасалған теріс қылығын білдіреді. Ал кешіру — ата-ананың кең жүрегі мен мейірімін танытатын образ. Яғни мақал ата-ана жүрегінің кешірімді, бала жүрегінің ізетті болуын салыстырады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал отбасы тәрбиесінде өте маңызды. Мысалы, жасөспірім баласы ашуланып ауыр сөз айтып қойса, кейін кешірім сұрап, ата-анасына құрметпен қараса, олар да оны түсініп, кешіреді. Бұл сөз үй ішіндегі татулықты сақтап, сыйластықты күшейтеді.
Keshirer seniń qateńdi.