«Сіз» деген - сыйластық,
«Сен» деген - анайылық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамдар арасындағы сөйлесу әдебін көрсетеді. «Сіз» деп сөйлеу — қарсы адамды құрметтеу, оның жасына, орнына, тұлғасына ілтипат білдіру. Ал «сен» деп орынсыз, дөрекі сөйлесу — тәрбиесіздік пен анайылықтың белгісі ретінде беріледі. Яғни, сөзді дұрыс таңдау арқылы адам өз мәдениетін, мінезін және сыйын танытады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «Сіз» бен «Сен» тек есімдік емес, екі түрлі қарым-қатынас үлгісін білдіреді. «Сіз» — араға сыйластық, ізет, әдеп қоятын сөз. «Сен» — егер жақындық пен рұқсатсыз айтылса, ара-қатынасты төмендететін, кісіні менсінбеу сияқты әсер береді. Мұнда тілдік форма адамның ішкі мәдениетінің айнасы ретінде қолданылған.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал өз мәнін жоғалтқан жоқ. Әсіресе үлкен кісімен, ұстазбен, әріптеспен немесе бейтаныс адаммен сөйлескенде «сіз» деп сөйлеу — әдептің көрінісі. Мысалы, қызмет көрсететін жерде клиентке «сізге қалай көмектесе аламын?» деу орынды, ал «не керек?» деп қысқа қайыру сыпайылыққа жатпайды. Сондықтан бұл мақал тіл мәдениетін сақтауға үйретеді.
«Sen» degen - anaıylyq.