Қанша тұлпар десе де,
Мініп болмас жалсызды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жалы жоқ атқа қанша «тұлпар» деп баға берсең де, оған мініп шаба алмайсың. Астарлы мағынасы: сыртқы атақ пен әдемі сөз жеткіліксіз, істің пайдасы мен шын мәні болуы керек. Бір нәрсе жақсы көрінгенімен, оның табиғи қасиеті не дайындығы болмаса, одан нәтиже шықпайды. Сондықтан адам да, іс те құр сөзбен емес, шынайы қабілетпен, жарамдылықпен бағаланады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тұлпар» — жүйрік, бағалы, мықты аттың бейнесі. Ал «жалсыз» — кем, толық емес, мінуге жарамсыз нәрсенің символы. Яғни халық «аты бар, заты жоқ» дегенді көркем түрде жеткізген. Тұлпардың өзі жүйріктіктің белгісі болса, жал — аттың айбары әрі пайдалылығын арттыратын белгі. Сол арқылы мақал сыртқы көрініс пен ішкі сапаның айырмасын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, бір қызметкердің тәжірибесі де, білімі де аз болса, оны қанша мадақтасаң да, күрделі жұмысты сеніп тапсыра алмайсың. Яғни адамды лауазымына не атына қарап емес, нақты ісіне қарап бағалау керек. Мақал бізді бос мақтау мен шын қабілетті шатастырмауға үйретеді.
Minip bolmas jalsyzdy.