Кіммен қарайсаң, сонымен ағар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Кіммен аралассаң, сол адамның мінезі, әдеті, ойлау тәсілі саған да жұғады деген ой айтылады. Тура мағынасында «қараю», «ағару» күнделікті әрекет сияқты көрінгенімен, астарында адамның ортасы оның болмысына әсер ететіні жатыр. Жақсы адаммен жүрсең, жақсы қасиет үйренесің; жаман ортаға түссең, теріс қылыққа бой алдыруың мүмкін. Сондықтан бұл мақал адамға досты, ортаны, араласатын адамдарын таңдауда сақ болуды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қараю» мен «ағару» — адамның рухани күйін бейнелейтін көркем образ. «Қараю» мұнда жаман әдет, надандық, теріс мінезді білдіреді. Ал «ағару» — тазалық, ізгілік, адалдық, жақсы тәрбие мағынасында қолданылған. Яғни адамның сыртқы түрі емес, ішкі болмысы өзгереді деген терең астар бар. Халық бұл арқылы ортаның ықпалын нақты әрі қысқа бейнелеп көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өте өзекті. Мысалы, студент жақсы оқитын, тәртіпті топпен араласса, өзі де жауапкершілігі артып, білімге ұмтылады. Ал бос сөзге әуес, уақытын текке өткізетін ортаға қосылса, соның ықпалына түсіп кетуі мүмкін. Сондықтан әр адам өз ортасына мән беріп, мінезі мен мақсатына сай адамдармен жақын жүруге тырысуы керек.