Төсектің тарлығы - тарлық,
Көңілдің тарлығы - қорлық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Төсектің тарлығы — тұрмыстың, яғни материалдық жағдайдың тар екенін білдіреді. Мұндай таршылық кейде амалсыздықпен, уақытша қиындықпен байланысты болуы мүмкін. Ал көңілдің тарлығы — адамның пейілі жаман, сараң, қызғаншақ, кеңдік пен мейірімнен жұрдай екенін көрсетеді. Мақалдың түйіні: мал-мүлік аз болса да, ниет кең болса — ол ұят емес; ал жан дүниесі тар, пейілі кем адам — шын мәнінде қорлық күйде.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "төсек" — адамның тұрмыстық жай-күйінің белгісі, өмір сүретін ортасының символы. "Тарлық" сөзі жетіспеушілік, қысылтаяң жағдайды аңғартады. Ал "көңіл" — адамның ішкі әлемі, мінезі, адамгершілігі. "Көңілдің тарлығы" деген тіркес пейілдің кең еместігін, өзгені сыйламауды, іштарлықты бейнелейді. Сондықтан мақал заттық тарлық пен рухани тарлықты салыстырып, екіншісінің әлдеқайда ауыр екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні де өзекті. Мысалы, шағын пәтерде тұратын, бірақ қонағын жылы қарсы алып, қолындағысын бөлісетін адамды жұрт сыйлайды. Ал жағдайы жақсы бола тұра, ешкімге жәрдемдеспей, үнемі қызғанып жүретін кісінің беделі төмен болады. Яғни өмірде кең пейіл тар тұрмыстан да жоғары бағаланады.
Kóńildiń tarlyǵy - qorlyq.