Көз көрмей, көңіл сенбес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Көзбен көрмейінше, көңілдің, яғни адамның ішкі сенімі толық орнықпайды деген ой айтылады. Бұл мақал тура мағынасында бір нәрсені өз көзіңмен көрмесең, оған сене бермейсің дегенді білдіреді. Астарлы мағынасы — адам өсекке, жел сөзге, күмәнді хабарға сүйенбей, шындықты дәлелмен, нақты фактпен қабылдауы керек. Яғни сенім де, тоқтам да анықтықты қажет етеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «көз» — нақты дәлел, айқын шындықтың белгісі. Ал «көңіл» — адамның ішкі сенімі, сезімі, түйсігі. Көз көрмесе, көңіл сенбейді деу арқылы халық шындықтың сыртқы көрініске емес, анық байқауға сүйенетінін меңзейді. Бұл жерде көз — бақылаушы, көңіл — бағалаушы қызметін атқарады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жалған ақпарат көп тараған кезде өте өзекті. Мысалы, әлеуметтік желіде бір жаңалық шықса, адамдар бірден сене салмай, ресми дереккөзден тексереді. Сол сияқты, біреудің жайсыз сөзін естіп, дәлелін көрмей тұрып шешім шығармау керек. Бұл — ақылмен қараудың белгісі.