Сүйген құлдың аты көп.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің сүйікті, қымбат көретін құлының аты жиі айтыла береді, жұртқа да таныс болады. Астарлы мағынасы: адам жақсы көрген нәрсесін көп қайталап, үнемі ауызға алады. Яғни, жүрекке жақын нәрсе көзге де, сөзге де жиі түседі. Қазақ танымында бұл — ықылас пен сүйіспеншіліктің белгісі. Біреудің көңілі ауған нәрсесі туралы әңгіме де көп болады, сол арқылы оның ішкі қалауы байқалады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құл» сөзі көне өмір салтына тән образ ретінде алынған. Ал «аты көп» дегені — есімі жиі аталу, беделі мен мәнінің артуы. «Ат» сөзі тек жануар атауы емес, мұнда «есім, атақ, сөзге ілігу» мағынасын да аңғартады. Образ арқылы халық адамға ұнаған заттың, істің не кісінің есте ұзақ сақталатынын бейнелеп жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам сүйіп ұстанған дүниесін қайта-қайта айтып жүретінін білдіру үшін қолданылады. Мысалы, бір қызметкер өзіне ұнаған жобаны әр жиналыста мақтап, соны жиі көтерсе, әріптестері: «Сүйген құлдың аты көп» деп әзіл-шыны аралас айтуы мүмкін. Бұл — адамның қалауы мен ықыласын аңғартатын тапқыр сөз.