Көңілің қалған жерден көш жер қаш.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның бір жерден, бір ортадан немесе бір істен көңілі қалса, ол жерден іштей де, көңілмен де алшақтайтынын білдіреді. Тура мағынасында «көш жер» — өте ұзақ қашықтық. Астарлы мағынасы — реніш пен салқындық туған жерде адам өзін жат сезінеді, сондықтан ондай ортадан мүмкіндігінше алыстағаны дұрыс. Мақал адам көңілінің тазалығын, сыйластықтың қадірін көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көш жер» — жай ғана өлшем емес, көңіл мен арадағы үлкен алшақтықтың бейнесі. Яғни реніш бір сәтте-ақ адамдар арасын ұзақ жолдай алыстатып жібереді. «Көңілің қалған жер» деген тіркес белгілі бір адамнан, ортадан немесе жағдайдан көңілдің суынуын аңғартады. Халық осы арқылы көңілдің нәзік екенін, сыйластық бұзылса, арақатынас та алыстайтынын бейнелеген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал достықта, жұмыста, отбасында жиі ұшырасады. Мысалы, бір қызметкерді басшысы көпшілік алдында орынсыз сынап қойса, ол адам сол ұжымға бұрынғыдай ықыласпен бармайды. Яғни сырттай бірге жүргенімен, ішкі байланыс әлсірейді. Сондықтан мақал адамдарды бір-бірінің көңілін жараламауға, ренжітпеуге үндейді.