Көзі соқырдан көңілі соқыр жаман.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — көзі көрмейтін адамнан гөрі, көңілі соқыр, яғни жүрегі мен түсінігі тар, мейірімсіз, ар-ұяты әлсіреген адам жаман. Астарлы мағынасы: адамның кемшілігі дене мүшесінде емес, ниетінде, мінезінде, ой-парасатында болуы мүмкін. Көре алмағаннан гөрі, көре тұра түсінбейтін, жақсылықты танымайтын адам қауіпті әрі ауыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көзі соқыр» — физикалық кемістік иесі, ал «көңілі соқыр» — рухани кемшілік символы. «Көз» сыртқы дүниені көруді білдірсе, «көңіл» адамның ішкі әлемін, түсінігін, адамгершілігін танытады. Халық осы арқылы шын соқырлықтың денеде емес, сана мен жүректе болатынын меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал өзгелерді сыртқы болмысына қарап бағаламауға, ал ішкі мәдениет пен адамгершілікті жоғары қоюға үйретеді. Мысалы, бір адам мүгедектігі бар жанды менсінбей, оның ойын тыңдамаса, шын мәнінде кеміс көзқарас сол адамның өзінде екенін осы мақал еске салады. Бұл — адамды жүрекпен түсінудің маңызды екенін білдіретін өнегелі сөз.