Қиналып сұрағанға берсең,
Өзіңді сыйлағаның;
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қиналып, мұқтаж болып сұрап келген адамға көмек берсең, оған ғана емес, өзіңнің де адамгершілігіңді көрсетесің. Астарлы мағынасы — қиын жағдайда қалған жанға жанашырлық таныту, оның арын түсірмей, қолдау білдіру керек. Сұраған адамды менсінбей, бетіне баспай көмектесу — кісілік белгісі. Яғни, өзіңді сыйлау дегеніміз тек жеке намысты қорғау емес, өзіңнің мейірімің мен әдебіңді сақтау.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қиналып сұраған» деген тіркес — өмірдің таршылық көрген, амалсыз күйге түскен адамын бейнелейді. «Берсең» сөзі тек мал-мүлік беру емес, қол ұшын созу, көңіл жұбату, кеңес айту сияқты көмектерді де аңғартады. Ал «өзіңді сыйлағаның» дегені — өз қадіріңді адамның әлсіздігіне қатыгездікпен қарамайтын мінезің арқылы таныту.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні де өте өзекті. Мысалы, танысың жұмыссыз қалып, уақытша қарыз сұраса, оны ұялтып немесе кемсітіп жібермей, шамаң келсе көмектесу керек. Сонда сен өз жомарттығыңмен қатар, мәдениетің мен адамдық деңгейіңді де көрсетесің.
Ózińdi syılaǵanyń;