Құдайдан қорықпаған,
Адамнан ұялмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — Құдайдан қорықпайтын, яғни иман мен арды ойламайтын адам, адам баласынан да именбейді деген ой. Астарлы мағынасы — адамда рухани тежем, ұят, жауапкершілік болмаса, ол ештеңеден тайсалмай, теріс іс жасауға бейім болады. Сондықтан мақал адамды ең алдымен ар-ожданға, имандылыққа, ішкі бақылауға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «Құдайдан қорқу» — қорқыныш емес, тәубе, иман, шүкір мен ұятты сақтау деген ұғым. Ал «адамнан ұялмау» — қоғам алдындағы абыройды, ел сөзін, көптің сынын елемеу дегенді білдіреді. Яғни Құдайдан имену — адамның ішкі тәртібі, ал адамнан ұялу — сыртқы мінездің өлшемі. Екеуі бірге адамның жөн-жосығын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте өзекті. Мысалы, біреу жұмыста өтірік құжат жасап, еш ұялмай істесе, ондай адамға осы мақал дәл келеді. Рухани сенімі берік, ары таза адам басқаның ақысын жемеуге, өтірік айтпауға тырысады. Сондықтан мақал әркімді адалдыққа, ұятты сақтауға, ардан аттамауға үндейді.
Adamnan uıalmas.