«Әрі жат!», «Бері жат!» - төсек тарлығы,
«Сенікі», «Менікі» - көңіл тарлығы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — төсек тар болса, адамдар бір-біріне «әрі жат», «бері жат» деп ығысады. Астарлы мағынасы — арадағы сыйластық азайса, адам да орын, дүние, мүмкіндік үшін тарылып, өзгені де, өзін де қыса бастайды. Яғни тар төсек — тұрмыстық қолайсыздықтың белгісі, ал «сенікі», «менікі» деуі — жүректегі сараңдық пен менмендіктің көрінісі. Мақал адамға кеңдік тек үйде емес, көңілде де керек екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «төсек тарлығы» — материалдық таршылықты, тұрмыстың қысылуын білдіретін образ. Ал «көңіл тарлығы» — адамның пейілінің кең емес, қызғаншақ, қытымыр, меншігіне ғана жабысып қалған күйі. Халық бір ғана төсек арқылы отбасындағы не ортадағы ахуалды танытады: сыртқы тарлық ішкі тарлықты туғызуы мүмкін. Керісінше, көңілі кең адам аз дүниеде де татулық сақтайды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, бір кеңседе екі адам бір жұмыс орнын бөліссе, бірі үнемі «менің орным», «менің затым» деп дау шығарса, ортадағы жайлылық бұзылады. Ал екеуі түсіністік танытып, бөлісе білсе, тар кеңістік те сыйластықпен кеңіп кетеді. Демек, мәселе тек затта емес, адамның пейілінде.
«Seniki», «Meniki» - kóńil tarlyǵy.