Арымақ, семірмек - көңілден.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ішкі күйі, көңілдің әсері денсаулық пен сыртқы түрге де ықпал ететінін білдіреді. Көңілі көтеріңкі, жаны тыныш адам сергек болып, түрі де шырайланады; ал уайым, реніш, күйзеліс адамды жүдетіп, әлсіретеді. Яғни, тірліктің салмағы алдымен көңілге түседі, сондықтан адам өз ойын, сезімін таза ұстап, сабыр сақтауы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «арымақ» пен «семірмек» сөздері тек дененің арықтауы не толуы ғана емес, адамның жалпы халін бейнелейді. «Көңілден» деген сөз – барлық өзгерістің бастауы ішкі дүниеде екенін көрсететін астарлы тірек. Қазақ ұғымында көңіл — жанның айнасы, адамға қуат беретін рухани күш. Сол себепті мақал адамның жан дүниесі мен тән саулығы бір-бірімен тығыз байланысты екенін образ арқылы жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әсіресе күйзеліс, жұмыс қысымы, отбасылық уайым кездерінде орынды айтылады. Мысалы, адам ұзақ уақыт мазасызданып жүрсе, тәбеті де төмендеп, ұйқысы бұзылып, шаршап жүруі мүмкін. Сол кезде жақындары: «Көңіліңді түсірме, бәрі де көңілден» деп жұбатады. Бұл сөз адамға ішкі тыныштықтың қадірін түсіндіріп, жақсы ойдың күшін сезіндіреді.