Ерікті ауызға бөрікті бас сыяды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ерікті, кең пейілді, тәуекелге бара алатын адамға мүмкіндік те, ырзық та көп жол ашады деген ой айтылады. Мұнда тура мағынада «ауызға бөрік, бас сыю» мүмкін емес сияқты көрінгенімен, астарында «ниеті кең, жүрісі батыл адамға қиын іс жеңілдейді» деген мән бар. Яғни адам тарылып, қорқып отырса, ісі де бөгеледі; ал батыл, ерік-жігері мықты болса, ол кедергіні жеңіп, өзіне жол табады.
Образдар мен теңеулер
«Ауыз» бен «бас» — адамның өзі, өмірдегі орны мен әрекеті. «Бөрік» — сый, ырыс, мүмкіндік, үлкен істің белгісі. Бөріктің ауызға, бастың ішіне сыюы — әдеттегі жағдай емес, сондықтан бұл тіркес ерекше кеңдік пен мол мүмкіндікті бейнелейді. Мақал адамның ішкі еркіндігі мен кең мінезін жоғары қояды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал батыл шешім қабылдап, тәуекел еткен адамның жолы ашылатынын білдіреді. Мысалы, жас кәсіпкер бастапқыда қорқып отырмай, жаңа жобаға кіріссе, еңбегі өтеуі мүмкін. Яғни ерікті, жігерлі адамға қолдау да, мүмкіндік те көбірек табылады.