Пасықта ұят, зұлымда опа жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жаман ниетті, ар-ұяты әлсіреген, ішкі дүниесі бұзылған адамнан қайырым да, тұрақты жақсылық та күту қиын екенін білдіреді. Тура мағынасында: пасық адамда ұят болмайды, зұлым адамның ісінен опа шықпайды. Астарлы мағынасы: мінезі бұзылған кісі уәдеге берік емес, мейірімге де, адамдыққа да оңай келе қоймайды. Сондықтан адамды сөзінен емес, ісінен тану керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «пасық» сөзі — ар-намыстан алыстаған, ұсақ пиғылды адамды білдіреді. «Ұят» — адамның ішкі тежемі, жөнге салатын қасиет. «Зұлым» — өзгеге қиянат жасайтын, жүрегі қатты жан. Ал «опа» — адалдық, тұрақтылық, сенім, біреуге жасаған жақсылықтың өтеуі. Яғни мақал қара ниетті адамның бойынан сенім де, қайыр да табылмайтынын меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал күнделікті қарым-қатынаста өте орынды айтылады. Мысалы, бір адам үнемі өтірік айтып, артынан сөзінде тұрмаса, оған сақ болу керек. Қызметте де, достықта да, саудада да сенімсіз кісімен көп араласу зиян. Мақал адамды адалдыққа, ар сақтауға және өзгеге қиянат жасамауға үндейді.