Нысап пен ұят - әділдіктен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Нысап пен ұят - әділдіктен» деген мақал адам бойындағы таразы болар қасиеттерді жоғары қояды. Нысап — өз орнын білу, артыққа ұмтылмай, адалдықты сақтау. Ұят — жаман істен тию, кісі ақысын жемеу, ар алдында таза болу. Мақалдың астарлы мағынасы: шын әділ адам тек заңға ғана емес, ішкі ар-ожданына да бағынады. Яғни әділдік сыртқы іс-әрекеттен басталып, нысап пен ұят арқылы бекемделеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «нысап» пен «ұят» — адам мінезінің ішкі өлшемі, ал «әділдік» — сол өлшемнің нәтижесі. Мұнда әділдік таразыға, нысап пен ұят сол таразыны тең ұстайтын салмаққа ұқсайды. Егер адамда ұят пен қанағат болмаса, әділ шешім де бұзылады. Сондықтан бұл сөз адамды өзін-өзі тежей білуге, арын таза сақтауға жетелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақалды жұмыс, сауда, оқу, тіпті отбасылық қатынастарда қолдануға болады. Мысалы, біреу ортақ істің пайдасын өзіне ғана бұрып алғысы келсе, өзгелер оған «нысап пен ұят болсын» деп ескертуі мүмкін. Бұл — әділ бөлісуге, адал болуға шақыру. Үлкен қызметте, бизнесте немесе күнделікті өмірде де адамның шегі мен ары сақталса, қоғамда сенім күшейеді.