Бұйырғанға дауа жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Бұйырғанға дауа жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — тағдырға, жазмышқа қарсы амал жоқ деген сөз. Астарлы мағынасы — адамға тиетін несібе, басына түсетін жағдай, қуаныш пен қиындықтың бәрі өмірдің өз жолымен келеді, оған шамадан тыс қарсыласу пайда бермейді. Бұл мақал сабырға, тәубеге келуге, болған іске тоқтау айтуға үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бұйырған» сөзі — адамға жазылған, үлес болған нәрсе. Ал «дауа жоқ» тіркесі — оны өзгертуге дәрі де, амал да жоқ дегенді білдіреді. Мұнда өмірді сырқатқа ұқсатып, әр нәрсенің өз емі бар, бірақ кейде тағдырға ем табылмайды деген ой беріледі. Сол арқылы халық адамды орынсыз күйіп-пісуден сақтандырады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал жоспар ойдағыдай болмай қалған сәтте, не күтпеген жағдай кездескенде айтылады. Мысалы, бір адам ұзақ дайындалған жұмыс орнын ала алмай қалса, «бұйырғаны осы екен» деп сабыр сақтайды. Бұл сөз мойынсұну ғана емес, қиындықты қабылдап, алға жылжудың да белгісі.