Намысы бар жігіттің,
Нар күшіндей күші бар.
Намысы жоқ жігіттің
намыспен не ісі бар?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жігіттің шын бағасын оның күшімен емес, намысымен өлшейді. Намысы бар адам өз абыройын, ел алдындағы жауапкершілігін ойлайды, сондықтан оның ісі де берік, сөзі де салмақты болады. Ал намысы жоқ адамның қолында күш болса да, ол күштің қадірі аз, өйткені намыссыз адамға мақсат та, ар да әлсіз болады. Мақал жастарды жігерлі, арлы, жауапты болуға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «нар күшіндей күш» деген теңеу жігіттің қайраты мен қуатын ең мықты түйенің күшімен салыстырады. Нар — қазақ танымында төзімділік пен зор қуаттың белгісі. Бірақ мақал тек физикалық күшті мадақтамайды, оны намыспен ұштастырады. Яғни шынайы ерлік — бұлшық етте емес, ішкі ұят, ар, рух биіктігінде.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал спортта, жұмыста, оқуда немесе қоғамдық ортада жиі қолданылады. Мысалы, біреу қабілетті бола тұра уәдесінде тұрмаса, жауапкершіліктен қашса, оған осы мақал айтылады. Өйткені нағыз азамат күшін тек өз пайдасына емес, елге, отбасыға, ортаға пайда келтіруге жұмсайды.
Nar kúshindeı kúshi bar.
Namysy joq jigittiń
namyspen ne isi bar?