Арсыздың сөзінде тұрақ жоқ,
Көзі бар да, құлақ жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Арсыз адам айтқан сөзінде тұрмайды, уәдесіне берік болмайды. Мақал тура мағынада: сөзі бар, бірақ соны орындауға жауапкершілігі жетпейтін кісі туралы айтады. Астарлы мағынасы — ар-ұяттан айырылған адамға сенім аз, өйткені оның сөзі жел сияқты: бүгін бар, ертең жоқ. Қазақ ұғымында сөзге тоқтау, уәдеге беріктік — кісіліктің белгісі.
Образдар мен теңеулер
"Көзі бар да, құлақ жоқ" деген тіркес адамның мүшелері бар болса да, өнеге алмайтын, естігенінен сабақ шығармайтын жанды бейнелейді. Мұнда көз — көру, байқау; құлақ — тыңдау, ұғыну символы. Яғни арсыз адам айналасында болып жатқанды көрсе де, естіп-білгенін жүрекке сіңірмейді. Бұл оның ішкі мәдениетінің, ұят сезімінің әлсіздігін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал уәдесінде тұрмайтын, жауапсыз адамдарға қатысты жиі айтылады. Мысалы, біреу жұмысқа келемін деп қайта-қайта сөз беріп, бірақ келмесе, «Арсыздың сөзінде тұрақ жоқ» деп айтуға болады. Мұндайда адамға сенудің қиын екенін, алдымен мінезі мен ісіне қарау керектігін аңғартады.
Kózi bar da, qulaq joq.