Ел сыйлаған есікте отырмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ел сыйлаған есікте отырмас» деген мақалдың тура мағынасы — халық қадірлеген, абыройлы адам ешқашан біреудің табалдырығында телміріп, қол жайып отырмайды. Астарлы мағынасы — елге сыйлы кісі өз еңбегімен, беделімен, мінезімен өмірден өз орнын табады; оған жұрт құрмет көрсетіп, тірек болады. Бұл мақал адамға ар-намысты, абыройды, көптің алғысын жоғалтпау керек екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ел» — бүкіл жұрт, халық, көпшілік пікір. «Сыйлаған» сөзі құрметтеу, қадірлеу, жақсы көру мағынасын береді. Ал «есікте отырмас» деген бейнелі тіркес — біреудің алдында төмендеп, қажетке мұқтаж болып отыруды білдіреді. Яғни есік — тәуелділік пен кіріптарлықтың символы. Мақал елдің бағасы мен адам беделінің арасындағы байланысты әдемі көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адал еңбек етіп, адамдармен дұрыс қарым-қатынас жасаған жанның жолы ашық болатынын білдіру үшін айтылады. Мысалы, өз ісін жауапкершілікпен атқаратын, әріптестеріне сыйлы маман жұмыссыз қалмайды, айналасынан қолдау тауып, жаңа мүмкіндікке ие болады. Демек, құрметтің түбі — жақсы мінез бен пайдалы іс.