Сыпайының алдында сүйек жатсын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Сыпайының алдында сүйек жатсын» деген мақал сырттай қарағанда, біреудің алдында «сүйек тастау» сияқты көрінгенмен, астарында әдепті, байыпты, тәрбиелі адамның алдында артық сөйлемей, орынсыз қылық көрсетпей, өзіңді жинақы ұстау керек деген ой жатыр. Сыпайы, көргенді кісі ұсақ-түйекке ермейді, сондықтан оның алдында адам да әдеп сақтап, қадірін түсіруге болмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сүйек» — нақты сүйек емес, бейнелі ұғым. Ол артық сөз, орынсыз іс, ұятқа қалдыратын жеңілтек мінезді меңзейді. «Сыпайының алдында» деу арқылы тәрбие көрген адамның қадірі, оның сезімталдығы мен мәдениеті айтылады. Яғни, кісілігі бар жанның көзінше әдепсіздік жасау — өзіңді төмендету.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Қоғамда, жұмыста, әлеуметтік желіде адам өз сөзін де, әрекетін де өлшеп айтуы керек. Мысалы, ұстаздың немесе жасы үлкен, мәдениетті адамның алдында дөрекі сөйлеп, орынсыз қалжың айту — әдепсіздік. Сондықтан бұл мақал адамды сыпайылыққа, ұят пен сыйластықты сақтауға үндейді.