Жерік таңдамайды,
Ашық алдамайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: аш адам қолына түскен асқа қарап талғамайды, ал жерік адам да көңіліндегі дәмді әдейі таңдап жатпайды. Астарлы мағынасы — адамның шын мұқтажы мен табиғи қалауы болған кезде ол қулыққа да, жасандылыққа да бармайды; өз қажетін айқын сезінеді. Сонымен бірге, адамның ішкі халін сырттан оңай алдап болмайтынын білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы жерік сөзі — ерекше құмарлықты, табиғи тартылысты білдіретін образ. Аш сөзі — тек қарынның аштығы емес, мұқтаждықтың, тапшылықтың белгісі. Алдамайды деген тіркес адамның шынайы күйі өтірікке көнбейтінін аңғартады. Яғни, ішкі қажет пен сезімді жасырғанмен, ол бәрібір білінеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал адамға шын қажеттілікті түсініп, артық сән қуаламай, шынайы жағдайды қабылдауды ескертеді. Мысалы, ұзақ жұмыс істеп қатты шаршаған адам тамақ таңдауда талғамай, қолда бар қарапайым асқа разы болады. Сол сияқты, кейде адамға ең бастысы — әдемі көрініс емес, нақты қажет нәрсе екенін ұғындырады.
Ashyq aldamaıdy.