Суды шым тоқтатар,
Сөзді шын тоқтатар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — суды шым, яғни топырақ пен шөптен жасалған бөгет тоқтататыны сияқты, сөздің ағысын шындық тоқтатады. Астарлы мағынасы — өтірік пен дауға ең күшті жауап, ең сенімді тосқауыл — ақиқат. Адам біреуді дәлелмен, адал сөзбен ғана тоқтата алады. Жалған уәж ұзаққа бармайды, ал шын сөз мәселені шешіп, екі жақты да сабырға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «су» — тоқтаусыз ағатын дау, сөз тасқыны, берекесіз әңгіме бейнесі. «Шым» — қарапайым болса да берік тосқауыл, яғни табиғи бөгет. Ал «шын» — шындық, әділдік, дәлел. Мұнда су мен сөз қатар алыну арқылы сырттай әртүрлі көрінетін екі құбылыстың ұқсастығы көрсетіледі: екеуін де белгілі бір мықты күш ғана тежей алады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды дауласу, өсек, жалған ақпарат тарағанда қолдануға болады. Мысалы, әлеуметтік желіде бір адам туралы қате хабар тараса, оны айғаймен емес, нақты дерекпен ғана тоқтатуға болады. Яғни шындық ақыры жалғанды жеңеді.
Sózdi shyn toqtatar.