Сұрап алған сыйлықтың қадірі жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Сұрап алған сыйлықтың қадірі болмайды дегені — адам өзі тіленіп, сұрап алған дүниені көп жағдайда шынайы қуанышпен қабылдамайды, оны оңай келген нәрсе деп бағалайды. Ал өз еңбегімен, ықыласпен не риясыз берілген сыйлықтың орны бөлек болады. Мұнда астарлы мағынасы: біреуден қайта-қайта сұрай беру, қолқа салу, қажетсіз тілену адамға да, қарым-қатынасқа да салмақ түсіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сыйлық» — тек зат емес, ол құрметтің, ілтипаттың, сыйласудың белгісі. «Сұрап алған» деген сөз адамның өз еңбегінсіз, қалауымен алғанын аңғартады. Қазақ ұғымында сыйлықтың шын мәні — ниетте. Егер бір нәрсе адамның өз көңіліне орай, еркін түрде берілсе, оның қадірі артады; ал сұрап алған нәрсе сол ықыласты жоғалтады.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал адамдардың шектен тыс талап қоюына, біреудің бергенін бағаламайтын мінезіне қатысты айтылады. Мысалы, ата-анасы балаға телефон алып берсе, бірақ бала оны сұрап алған соң тез жалықса, сол кезде осы мақал еске түседі. Яғни берілген нәрсенің қадірін білу үшін тілектен бұрын тәубе мен бағалау керек.