Кең жерде тар отырсаң,
Тар жерде кең отырасың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның жағдайға бейімделе білуін, сабыр сақтап, ортаға қарай мінез танытуды үйретеді. Тура мағынасында кең жерде де тар отырсаң, яғни өз орныңды тым қысып, шектеп ұстасаң, тар жерде кең отырасың деген ой бар. Астарлы мағынасы — өмірде мүмкіндігі мол кезде тәкаппарланбай, артық жайылып кетпей, ал қысылған сәтте сабырмен, икеммен әрекет ету керек. Яғни адам қай ортада да өзін ұстай білуі тиіс.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «кең жер» мен «тар жер» — тек кеңістік емес, өмірдің әртүрлі жағдайы. «Тар отыру» мен «кең отыру» адамның ішкі қалпы, мінезі, қарым-қатынасы сияқты ұғымдарды бейнелейді. Кең жерде тар отыру — кішіпейілділік, ұстамдылық; тар жерде кең отыру — қиындықта да кең пейілді, сабырлы болу.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыс, оқу, отбасы не қоғамдық ортада өте орынды қолданылады. Мысалы, қызметі өсіп, мүмкіндігі артқан адам өзіне тым сеніп кетпей, қарапайым қалпын сақтаса, қиын шақта да абыржымай жол табады. Бұл — икемділік пен мәдениеттіліктің белгісі.
Tar jerde keń otyrasyń.