Достық, жолдас туралы 275
Достық туралы қазақ мақал-мәтелдері адалдық, сыйластық пен бірліктің қадірін қысқа да нұсқа жеткізеді.
275
Мақал-мәтел
103K
Қаралым
374
Орташа
Сұрыптау:
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрсе…
Бір көрген - біліс,
Екі көрген - таныс.
Екі көрген - таныс.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адаммен араласу мен жақындықтың біртіндеп қалыптасатынын білдіреді. Бір рет көрген адамды…
Тең теңімен, тезек қабымен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамдардың өзіне лайық, деңгейлес ортамен араласатынын білдіреді. Тура мағынасында…
Жолы болар жігіттің,
Жеңгесі шығар алдынан.
Жеңгесі шығар алдынан.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы оңға басатын, ісі сәтті жігіттің алдынан жеңгесі шығып, жолын ашып…
Басыңа іс түссе,
Жақсы көмек етеді.
Жаман күліп өтеді.
Жақсы көмек етеді.
Жаман күліп өтеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қиындыққа тап болғанда адамның шын досы мен жаны ашыр жақыны білінеді деген ойды білдіреді…
Досың ауырса ыңқылда.
Негізгі мағынасы Досың ауырса, оның халін өз басыңдағыдай сезін деген сөз. Тура мағынасында науқас адам қиналғанда…
Көңілден көңіл су ішеді.
Негізгі мағынасы Көңілден көңіл су ішеді деген мақал адамдар арасындағы жылы қарым-қатынастың, ықылас пен мейірімнің…
Сыйға - сый, сыраға - бал.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуге берген сыйыңның өтеуі де өзіне лайықты сыймен қайтады. Астарлы…
Көзден кетсе, көңілден кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам көзіне жиі түсіп, араласып жүрген нәрсе не адам есте берік сақталатынын, ал көз…
Бөлем,
бөлем үшін өлем.
бөлем үшін өлем.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туыстықтың, әсіресе бөле арасындағы жақындықтың өте қымбат екенін білдіреді. Тура мағынасы…
Айырылмастай досыңа,
Қайырылмастай сөз айтпа.
Қайырылмастай сөз айтпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға сөзді ойланып айту керек екенін ескертеді. Тура мағынасы — айырылмас досыңды…
Нағашы жұрт
жақсылығыңа сүйінеді,
жамандығыңа күйінеді.
әрқашан тілеуіңді тілейді,
тілеуқорлық ниеті билейді.
жақсылығыңа сүйінеді,
жамандығыңа күйінеді.
әрқашан тілеуіңді тілейді,
тілеуқорлық ниеті билейді.
Негізгі мағынасы Нағашы жұрт — жиенге әрдайым мейіріммен қарайтын, қуанышын бөлісіп, қайғысына ортақтасатын жақын туыс…
Жақыныңды жаттай сыйла,
Жат жанынан түңілсін.
Жат жанынан түңілсін.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға өз жақынын, туысы мен танысын жат адамнан кем көрмей, бар ықыласпен сыйлауды…
Отбасының сәні - сыйластық,
Достық сәні - қимастық.
Достық сәні - қимастық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасының да, достықтың да көркі сыртқы байлықта емес, ішкі жылылықта екенін айтады…
Ақылсыз достан ақылды дұшпан артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның жанында жүрген кісінің сапасы өте маңызды екенін аңғартады. Тура мағынасында, ақылы…
Көрмесең, білмесең - сарт боласың,
Бармасаң, келмесең - жат боласың.
Бармасаң, келмесең - жат боласың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: егер біреудің жағдайын көрмесең, халін сұрап бармасаң, араласпасаң, ол…
Шақырғанға бармасаң, шақыруға зар боларсың.
Негізгі мағынасы Шақырған жерге уақытында барып, адамдардың ықыласын аяқасты етпеу керек. Егер біреудің шақыруына…
Орыспен жолдас болсаң,
Жаныңда айбалтаң болсын.
Жаныңда айбалтаң болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның жолдас таңдауда сақ болуын ескертеді. Тура мағынасында, орыспен бірге жүрген кісі…
Жақсыдан қашпа, жаманға баспа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды жақсы кісіден безбеуге, ал жаман жолға ермеуге шақырады. Тура мағынасында, жақсы…
Құданы Құдай қосады,
Досты періште қосады.
Досты періште қосады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құда-жекжаттықтың, туыстық байланыстардың жай ғана адам таңдауы емес, үлкен тағдырлы, мәнді…
Дос басыңа, дұшпан аяғыңа қарайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды жақыннан танып-білуге шақырады. Дос адам сенің басыңдағы, яғни беделіңе, абыройыңа…
Адам сөйлескенше, жылқы кісінескенше.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның бір-бірімен тіл табысуы оңай емес, алдымен танысу, аңдау, мінезін байқау керегін…
Досы көптің жаны семіреді,
Асы көптің тәні семіреді.
Асы көптің тәні семіреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адамның досы көп болса, көңілі көтеріліп, жан дүниесі сергиді; ал асы мол…
Досыңның атын алма, тайын ал.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — досыңнан «ат» сұрап тұрғанда, оған ауыр жүк салмай, жас тайды ал деген…
Басшысын таппаған ел азады,
Жолдасын таппаған ер азады.
Жолдасын таппаған ер азады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің де, ердің де тірегі дұрыс таңдалған басшы мен сенімді жолдас екенін айтады. Тура…
Дос тұтқанды қадірле.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға дос болған кісіні бағалап, сыйлап, қадірін білу керек екенін айтады. Тура мағынасы…
Екі жақсы қосылса,
Ай мен Күндей жарасар;
Екі жаман қосылса,
Ырылдасар, таласар.
Ай мен Күндей жарасар;
Екі жаман қосылса,
Ырылдасар, таласар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамдардың мінезі мен сыйластығы біріккенде қарым-қатынас та көркем болатынын айтады. Екі…
Күшіңе қарай жүк көтер,
Мінезіңе қарай дос таңда.
Мінезіңе қарай дос таңда.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға өз шамасын білу керек екенін және араласатын ортасын да ойланып таңдаған жөн екенін…
Ат жаманы жолда қалдырар,
Жолдас жаманы қолда қалдырар.
Жолдас жаманы қолда қалдырар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман ат пен жаман жолдастың екеуі де адамға зиян екенін ескертеді. Тура мағынасында, жаман…
Жақсымен жолдас болсаң,
Жетерсің мұратқа.
Жаманмен жолдас болсаң,
Қаларсың ұятқа.
Жетерсің мұратқа.
Жаманмен жолдас болсаң,
Қаларсың ұятқа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның кіммен араласатыны оның мінезіне, ісіне және өмір жолына тікелей әсер ететінін…
Ерегескен ел болмайды,
Есептескен дос болмайды.
Есептескен дос болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір-бірімен үнемі керісіп, қырғи-қабақ болып жүрген жұрт берекелі елге…
Жақсы жолдас ерттім дегенше,
Жарты жолдан өттім де.
Жарты жолдан өттім де.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы жолдас тапқан адам жолдың жартысын жүріп қойғандай болады. Астарлы…
Жауда да бір үйің болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тіпті жау жақта, бөтен елде не қиын ортада да паналайтын, бас сұғатын бір…
Досы жоқ адам - тұзы жоқ тағам.
Негізгі мағынасы Досы жоқ адам өмірдің қызығын, тіршіліктің дәмін толық сезіне алмайды. Тура мағынада тағамға тұз…
Есепті дос айырылмас.
Негізгі мағынасы Есепті дос — пайдасын да, орнын да білетін, арадағы сыйластықты сақтайтын, қисынмен әрекет ететін…
Мыңның түсін танығанша,
Бірдің атын біл.
Бірдің атын біл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көптің бәрін сырттай танығаннан гөрі, бір адамды анық біліп, сонымен жақын, нақты…
Сенің табаныңа кірген тікен
Менің маңдайыма қадалсын.
Менің маңдайыма қадалсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің аяғына кірген тікенді өзіме қадалса да, соның ауыртпалығын…
Күлме досыңа, келер басыңа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды кекетуге, біреудің жағдайына мысқылмен қарауға тыйым салады. Қазір күліп тұрған нәрсе…
Досың мың болса аз,
Дұшпаның біреу болса да көп.
Дұшпаның біреу болса да көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға дос көп болған сайын қуат, сүйеніш, кеңес пен сенім арта түсетінін меңзейді. Ал…
Жақсымен жолдас болсаң, ісің бітер,
Жаманмен жолдас болсаң, басың кетер.
Жаманмен жолдас болсаң, басың кетер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның кіммен араласқаны оның өміріне тікелей әсер ететінін айтады. Жақсы адаммен жолдас…
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрсе…
Бір көрген - біліс,
Екі көрген - таныс.
Екі көрген - таныс.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адаммен араласу мен жақындықтың біртіндеп қалыптасатынын білдіреді. Бір рет көрген адамды…
Тең теңімен, тезек қабымен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамдардың өзіне лайық, деңгейлес ортамен араласатынын білдіреді. Тура мағынасында…
Жолы болар жігіттің,
Жеңгесі шығар алдынан.
Жеңгесі шығар алдынан.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы оңға басатын, ісі сәтті жігіттің алдынан жеңгесі шығып, жолын ашып…
Басыңа іс түссе,
Жақсы көмек етеді.
Жаман күліп өтеді.
Жақсы көмек етеді.
Жаман күліп өтеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қиындыққа тап болғанда адамның шын досы мен жаны ашыр жақыны білінеді деген ойды білдіреді…
Бұл бөлімде достық туралы қазақтың мақал-мәтелдері жинақталған. Олар адал дос пен жалған досты айыру, қиын күнде қолдау көрсету, сенім мен құрметтің маңызын ұрпақтан-ұрпаққа нақыл сөзбен жеткізеді.
Достыққа арналған мақал-мәтелдер адамның мінезін, қарым-қатынас мәдениетін және ортақ мақсатқа жұмылудың құнын түсіндіреді. Мұнда дос таңдаудың жауапкершілігі, татулықтың берекесі, бірлік бар жерде тірлік бар екені сияқты ойлар кеңінен көрініс табады.
Достыққа арналған мақал-мәтелдер адамның мінезін, қарым-қатынас мәдениетін және ортақ мақсатқа жұмылудың құнын түсіндіреді. Мұнда дос таңдаудың жауапкершілігі, татулықтың берекесі, бірлік бар жерде тірлік бар екені сияқты ойлар кеңінен көрініс табады.