«Мың досың болса да, Біреуінің орны бөлек.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Адамның досы қанша көп болса да, солардың ішінде біреуі ерекше жақын, оның орнын ешкім баса алмайды. Мақал достықтың да деңгейлері барын, жүректегі ең ыстық орынның біреуге ғана берілетінін айтады. Бұл кейде бала кезгі дос, кейде қиын күні қасыңда болған адам, кейде өмірлік жар. Көп таныс адамды бай етпейді, ал бір нағыз дос — үлкен байлық. Мақал сол бір адамды бағалауға, оны жоғалтпауға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалда «мың» мен «бір» сандары қарама-қарсы қойылған. Мың — шексіз көптің бейнесі, қазақ мақалдарында жиі кездеседі. Бір — жалғыз, таңдаулы. Осы шендестіру арқылы мақал санның көптігін сапаның бірегейлігімен салыстырады. «Орны бөлек» — тұрақты тіркес: ерекше, ешкіммен ауыстырылмайтын. Киіз үйде әр адамның өз орны бар екенін еске алсақ, «орын» сөзінің салмағы түсінікті болады. Мақал қарапайым, бейнесіз, бірақ жылы сезімге толы.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды ерекше жақын досын, жарын еске алғанда немесе оған деген сезімін білдіргенде айтады. Сондай-ақ досы көп адамның бір досын ерекше бағалайтынын түсіндіргенде келтіріледі. Үні жылы, сезімді. Мысалы, ескі досының туған күнінде сөз алған кісі: «Мың досың болса да, біреуінің орны бөлек. Менің сол бір досым — сенсің», — дейді.
Қолданылу жағдаяттары
— Тойда күйеу жігіт сөз алып, бала кезгі досына алғыс айтып, мақалды айтады.
— Ұзақ жыл бірге мал баққан жолдасынан айырылған шал оның орнын ешкім баса алмайтынын айтып, мақалды мұңая келтіреді.
Bireýiniń orny bólek.