Адамгершілік белгісі -
иіліп сәлем бергені.
Шын достықтың белгісі -
көп кешікпей келгені.

Негізгі мағынасы

Бұл мақал адам бойындағы жақсы қасиеттің сыртқы іс-әрекеттен танылатынын айтады. Бірінші жолда иіліп сәлем беру — кішіпейілділік, әдеп, үлкенді сыйлау, адамға құрмет көрсету белгісі. Екінші жолда уақтылы келу — достыққа адалдық, уәдеге беріктік, сыйластықтың көрінісі. Яғни, адамгершілік тек сөзбен емес, мінез бен іс арқылы байқалады. Шын дос бос сөз айтпай, қажет кезде дер кезінде келеді.

Образдар мен теңеулер

Мақалдағы «иіліп сәлем беру» — бас ию арқылы көрсетілген ізет пен тәрбиенің бейнесі. Бұл тек дене қимылы емес, жүректегі сыйдың нышаны. Ал «көп кешікпей келгені» уақытты құрметтеу, қарсы адамның көңілін қимау, сенімді болу дегенді білдіреді. Осы екі қимыл арқылы қазақ халқы әдеп пен достықтың өлшемін өте дәл көрсеткен.

Қазіргі өмірде

Қазір де бұл мақалдың мәні зор. Мысалы, жұмыста әріптесіңді жылы қарсы алып, амандасып жүру — мәдениеттілік болса, кездесуге кешікпей келу — сенімділіктің белгісі. Досың қиын кезде уақытында келіп, қолдау көрсетсе, сол оның шынайы дос екенін танытады.