Ел сүйгендей досың болсын,
Жер сүйгендей қосың болсың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал шынайы достың елге сүйкімді, жұртқа қадірлі адамдай болуын тілейді. Яғни досың ел сүйетіндей, көпке сыйлы, абыройлы, мінезі таза, сөзі орнықты адам болсын деген ой жатыр. Ал «жер сүйгендей қосың болсын» дегені — өзіңнің серігің, қасыңдағы адамың туған жердей қымбат, сенімге берік, тірек болар жан болсын деген астарлы мағына береді.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «ел» мен «жер» — ең қастерлі ұғымдар. Ел — халықтың қадірі, бірлік пен сыйластықтың белгісі; жер — тіршілік, құт-береке, тұрақтылықтың символы. «Сүйгендей» деген сөз адамдар арасындағы қарым-қатынасты жүрек жылуына, құрметке, адалдыққа жақындатады. Мақал дос пен қостың тек қатар жүрген адам емес, өмірде сүйеніш болатын жан екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жақсы дос таңдау, сенімді серік табу туралы жиі айтылады. Мысалы, оқу орнында бір студент ұжымын бөлмей, бәріне көмектесіп, жауапкершілік танытса, оны «ел сүйгендей дос» деуге болады. Ал отбасыңда не жұмыста қасыңдағы адам сенім ақтаса, ол «жер сүйгендей қос» сияқты бағаланады.
Jer súıgendeı qosyń bolsyń.