«Мың жолдас жақсы, Мың жолдастан бір дос жақсы.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Жолдас көп болғаны жақсы: жолда, жиында, шаруада қасыңда жүретін таныс керек болмайтын кез сирек. Бірақ мақал солардың бәрінен бір шын досты жоғары қояды. Жолдас — бірге жүрген, бірге отырған адам, дос — қиын сәтте жаныңды ұғатын, сыр бөлісетін, сатпайтын адам. Мың мен бірдің салыстырылуы сан мен сапаның айырмасын анық көрсетеді: таныстың көптігі адамның жалғыздығын жоймайды, ал бір адал дос соның орнын толтыра алады.
Образдар мен теңеулер
Мақал сатылап құрылған: алдымен «мың жолдас жақсы» деп мойындайды, содан кейін сол мыңды бір досқа қарсы қояды. Жолдас сөзі жол түбірінен шыққан, ол — бір жолда серік болған адам; көшпелі өмірде серіксіз жүру қауіпті еді, сондықтан жолдасқа үлкен мән берілген. Дос — одан да жақын, жүрекпен табысқан адам. Екі жолдың да «жақсы» сөзімен аяқталуы салыстыруды айқындай түседі: жақсының да жақсысы бар.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды достықтың құнын түсіндіргенде, таныстары көп, бірақ сенім артар адамы жоқ кісіге ақыл ретінде айтады. Аз ортасына қысылып жүрген адамды жұбату үшін де қолданылады. Сарыны жылы, кеңес беретін. Адамды жолдастарынан мүлде бас тартуға үгіттеу үшін айтылмайды: жолдастың да өз орны бар. Мысалы: «Танысың көп болғаны жақсы, бірақ мың жолдастан бір дос жақсы».
Қолданылу жағдаяттары
— Тойда жүздеген қонақ болды, бірақ ыдыс жуып, түн ортасына дейін көмектескен жалғыз Ерлан еді — апасы оны мақалмен мақтады.
— Жаңа мектепке ауысқан қызы «менің бір ғана құрбым бар» деп мұңайғанда, анасы оны осы мақалмен жұбатты.
Myń joldastan bir dos jaqsy.