«Досың ауырса ыңқылда.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Досың ауырса, оның халін өз басыңдағыдай сезін деген сөз. Тура мағынасында науқас адам қиналғанда жанында болып, қамқорлық көрсету керек. Астарлы мағынасы — шынайы достық сөз жүзінде емес, қиын сәтте білінеді. Досыңның қуанышын бөлісу оңай, ал оның қайғысын бірге көтеру — нағыз достықтың өлшемі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ауырса» сөзі тек дене дерті емес, жан қиналысын да аңғартады. «Ыңқылдау» — адамның сырқаттанғанда әлсіреп, ішкі күйзелісін білдіретін бейне. Бұл жерде досқа жай қарап тұру емес, оның жағдайын түсініп, іштен қиналғандай ортақтасу қажет екені меңзеледі. Яғни, достың дертіне бейжай болмау — адамдықтың белгісі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні де мәнін жоғалтқан жоқ. Мысалы, жақын досыңыз ауруханаға түссе, тек хабарласып қою аздық етеді; барып хал-жағдайын сұрау, қажет болса дәрі-дәрмек апару, көңілін көтеру — мақалдың нақты көрінісі. Әсіресе қиындықта қолдау білдірген адам ғана шын дос екені айқындалады.