Жер берігінде қосың болсын,
Ел берігінде досың болсын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жердің берік, шұрайлы, жайлы тұсында қоныс те, елдің берік, ынтымақты ортасында дос та болсын деген тілек. Астарлы мағынасы — адам өмірінде тірек болатын екі үлкен құндылық бар: біріншісі, өмір сүретін ортаңның тыныш та қолайлы болуы; екіншісі, сенім артатын адал досыңның болуы. Жердің берігі — тұрмысқа қолайлы мекен, елдің берігі — татулық пен ынтымақ. Осындай орта адамға қорған да, ырыс та болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қос» — көшпелі өмірдегі қоныс, паналау, тұрақ деген бейне. «Жер берік» сөзі тек топырақтың мықтылығын емес, мекеннің құтты, берекелі болуын білдіреді. «Ел берік» — іргесі сөгілмеген, ауызбірлігі жарасқан жұрт. Ал «дос» — қиын шақта сүйеніш болатын сенімді жанның образы. Яғни мақал жердің тұрақтылығын да, адамның рухани тірегін де қатар көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жақсы жұмыс істейтін жерді, тыныш қаланы, сенімді ортаны таңдаудың маңызын білдіреді. Мысалы, жас отбасы тұрмыс құрарда тек баспана емес, ауласы жайлы, көршісі тату, адамдары сыйлас аудан іздейді. Сол сияқты шын дос табу да — өмірдің үлкен олжасы. Досың мен ортаң дұрыс болса, қиындықты жеңу оңай болады.
El beriginde dosyń bolsyn.