Достыққа адалдық - рухқа адалдық.
«Достыққа адалдық - рухқа адалдық.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Достыққа адал болу — өз рухыңа, өз жаныңа, ар-ожданыңа адал болу деген сөз. Досын сатқан адам алдымен өзін сатады: ол ішкі адамдық қасиетінен айырылады. Мақал адалдықты тек басқаға деген міндет емес, адамның өз ішкі тазалығының көрінісі деп түсіндіреді. Достыққа берік адам — рухы берік адам. Ой жазба әдебиетке тән ұғымдармен айтылған: рух сөзі ішкі күш, жан тазалығы мағынасында.
Образдар мен теңеулер
Мақал «А — Б» формуласына құрылған, екі бөлігі «адалдық» сөзімен байланысады. Бірінші бөлікте адалдық сыртқа, досқа бағытталған, екіншісінде — ішке, рухқа. Осылайша мақал сыртқы қарым-қатынас пен ішкі әлемді теңестіреді. Рух — араб тілінен енген, жан, ішкі қуат мағынасындағы сөз; ол «рухы биік», «рухани» сияқты сөздерде кездеседі. Мақалдың тілі ескі ауызша мақалдардан гөрі публицистикаға жақын.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды достық, адалдық тақырыбындағы сөздерде, тәрбие сағатында, мерекелік тілектерде айтады. Досына опасыздық жасамақ болған адамға ескерту ретінде де қолданылады. Сарыны салмақты, кейде көтеріңкі. Мысалы: «Досыңның сырын жұртқа жайма. Достыққа адалдық — рухқа адалдық».
Қолданылу жағдаяттары
— Әскерден оралған жігіт қаза тапқан жолдасының отбасына жыл сайын келіп, көмектескенде, ауыл ақсақалы мақалды айтты.
— Жарыста жеңіс үшін досын алдауға ұсыныс жасалғанда, жас балуан бас тартып, бапкері оны мақалмен мақтады.