Досы жақсының өзі жақсы.
«Досы жақсының өзі жақсы.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Досы жақсы адамның өзі де жақсы: адамды оның айналасындағы жандарға қарап тануға болады. Жақсы адам жақсымен табысады, жаман ниетті кісінің жанында адал адам ұзақ тұрақтамайды. Мақал адамды бағалағанда оның достарына назар аударуды үйретеді, әрі өзіңе дос таңдағанда абай болуға шақырады: жұрт сені де досыңа қарап бағалайды. Жақсы дос адамның жақсы қасиетін ашып, жетілдіре түседі.
Образдар мен теңеулер
Мақал бірнеше сөзден құралған, бірақ ішінде себеп-салдар байланысы бар: досының жақсылығы адамның өзі туралы куәлік. «Жақсы» сөзінің екі рет қайталануы ойды айқындайды. Халықта осыған үндес «Жақсымен жолдас болсаң, жетерсің мұратқа» деген сөз бар. Көшпелі ортада адамның сыры оның серігіне қарап бағаланған: жолдасынан, қонағынан, досынан. Сондықтан дос — адам беделінің айнасы.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды біреудің жақсы ортасын мақтағанда немесе жаңа танысты бағалағанда айтады: «Оның достары жақсы, өзі де жаман болмас». Ата-ана балаларына дос таңдау туралы ақыл айтқанда да қолданады. Сарыны жылы, ақыл. Тек достарына қарап адамды үзілді-кесілді айыптау орынсыз. Мысалы: «Күйеу балаңыздың жолдастары бәрі еңбекқор жігіттер екен. Досы жақсының өзі жақсы».
Қолданылу жағдаяттары
— Құда түсер алдында қыздың әкесі жігіттің достарымен танысып, олардың әдебіне қарап, мақалды айтып көңілі толды.
— Ауылдағы спорт мектебіне келген жаңа бала озат балуандармен достасқанда, бапкер оған сеніп, мақалды айтты.