Тістем нанның қадірін,
Тарыққанда білерсің.
Анық достың қадірін,
Зарыққанда білерсің.
«Тістем нанның қадірін, Тарыққанда білерсің. Анық достың қад…» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның бағалы нәрсенің қадірін оның жоқтығын көргенде немесе мұқтаж болғанда ғана терең түсінетінін айтады. Тура мағынада, ашыққанда бір тістем нанның өзі үлкен олжа болады. Астарлы мағынада, қиын сәтте шын досыңның кім екенін, оның көмегі мен жанашырлығының қаншалықты қымбат екенін білесің. Яғни, тоқ кезде бәрі бірдей көрінгенімен, тар кезең нағыз қадірді ашып береді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тістем нан» — өмірдің ең қарапайым, бірақ аса қажет несібесінің бейнесі. Ол аш адамға аз көрінгенімен, шын мәнінде бағасы зор екенін аңғартады. Ал «анық дос» дегені — сөз жүзіндегі емес, іс жүзіндегі адал жолдас. «Тарыққанда» және «зарыққанда» деген сөздер қиындық, мұқтаждық, жалғыздық сәтін білдіреді. Осы қарсы қою арқылы мақал нан мен достың қадірін бір деңгейде көрсетіп, екеуінің де қажет тұста ерекше бағалы болатынын ұқтырады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал табысы мол кезде адамдарды, қызметті, мүмкіндікті жеңіл қабылдап, ал қиындық туса ғана олардың шын құнын түсінетінімізді еске салады. Мысалы, адам жұмыстан қысқарып қалған кезде жанынан табылған, қолдау білдірген досының қадірін бұрынғыдан да жақсы сезінеді.
Taryqqanda bilersiń.
Anyq dostyń qadirin,
Zaryqqanda bilersiń.