Тату болсаң, табақ қатынайды.
«Тату болсаң, табақ қатынайды.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Көршілер, ағайын тату тұрса, бір үйден екінші үйге табақ қатынайды: бірі сыбаға жібереді, екіншісі ыдысын бос қайтармай, дәм салып жібереді. Мақал татулықтың нақты, көзге көрінетін белгісін атайды — ас-дәм алмасу. Табақ қатынаған жерде сыйластық, бір-біріне қамқорлық бар. Керісінше, араз үйлердің арасында жол бітеледі. Мақал татулықтың ортақ дастарқанмен, бөліскен дәммен бекитінін көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Табақ — қазақ дастарқанының төрі: ет тартатын үлкен ағаш не фаянс ыдыс. Сыбаға, мүшелі ет табақпен жіберіледі. Қазақта ыдысты бос қайтармау әдеті бар: табаққа бір дәм — құрт, май, бауырсақ — салып қайтарады. Осылайша табақ үйден үйге «қатынап», екі шаңырақты байланыстырып жүреді. Табақтың өзі жүрмейді, оны адамдар жеткізеді, бірақ мақалда ол тірі жолаушыдай суреттелген, сондықтан бейне жанды естіледі.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды көршілер, құдалар, ағайын арасындағы жақсы қарым-қатынасты мақтағанда, жас отбасыға көршімен тату болуды үйреткенде айтады. Сарыны жылы, ақыл. Кейде араз болып жүрген көршілерді татуластыру үшін әзіл ретінде айтылады. Мысалы: «Жаңа көршіге бір тәрелке бауырсақ апар. Тату болсаң, табақ қатынайды».
Қолданылу жағдаяттары
— Соғым сойылған күні апасы көршілеріне сыбаға жіберіп, кешке табақ ішіне құрт салынып қайтқанда, келініне мақалды айтты.
— Көпқабатты үйге жаңа көшіп келген отбасы көршілеріне бәліш апарып, ертеңінде қуырдақ келгенде, әкесі мақалмен күлді.