Досыңның асын қасыңдай іш,
Қасыңа барарда қанып іш.
«Досыңның асын қасыңдай іш, Қасыңа барарда қанып іш.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал досыңның дастарқанын өз үйіңдей көріп, қонақасыны құрметпен, ұятсыздықсыз ішу керек екенін айтады. Бірінші жолда досыңның асын қасыңдікіндей ішу — арадағы сыйластық пен еркіндікті, сенімді білдіреді. Екінші жолда «қасыңа барарда қанып іш» деуі — біреудің үйінде отырғанда риза болып, тоя ішу, кейін өз үйіңе барғанда артық тіленбей, қол қысылмай кету деген астарды аңғартады. Яғни, қонақ болып келген адам әдепті болып, берілгенді қадірлей білуі тиіс.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ас» — тек тамақ емес, сый-құрмет пен ықыластың белгісі. «Қасыңдай» сөзі дос пен өз үйіңнің арасындағы жақындықты бейнелейді. Ал «қанып іш» тіркесі ашкөздік емес, риза болу, көңіл толтыру мағынасында жұмсалған. Халық осылайша достықтың шынайы болуы үшін пейіл кең, мінез көркем болу керек екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгінде бұл мақал досыңның үйіне қонаққа барғанда немесе дастарқан басында орынсыз мінез көрсетпеуді еске салады. Мысалы, бір досың шай шақырып, ас бергенде, сен оған құрметпен қарап, «жетпей жатыр» деп мін іздемей, бар ықыласпен дәм татсаң, осы мақалдың тәрбиесін орындаған боласың.
Qasyńa bararda qanyp ish.