Байлықтан артық достық бар,
Достықтан артық байлық жоқ.

Негізгі мағынасы

Мақалдың екі жолы бір-біріне айна болып, ойды екі жақтан бекітеді. Бірінші жолда байлықтан да артық достық бар делінеді, екіншісінде достықтан артық байлық жоқ деп шегеленеді. Яғни ақша, мал, мүлік қаншалықты көп болса да, шын достықпен теңесе алмайды. Байлық ұшып кетуі мүмкін, ал шын дос қиын күні де жаныңда болады. Мақал адамның шын қазынасын достықпен өлшейді.

Образдар мен теңеулер

Мақал айқасқан қайталау тәсіліне құрылған: «байлықтан артық достық — достықтан артық байлық». Сөздер орын ауыстырғанда ой өзгермей, тек күшейе түседі. Бірінші жолда «бар» деп сақ айтылса, екінші жолда «жоқ» деп үзілді-кесілді түйінделеді. Осы «бар — жоқ» қарама-қарсылығы мақалға ырғақ, салмақ береді. Байлық пен достықтың салыстырылуы қазақ мақалдарында жиі: мал мен дос қатар келгенде дос әрқашан жоғары тұрады.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақалды достармен қауышқан қуанышты сәтте, тойда тілек ретінде, не байлыққа бола достан айырылмақ болған адамға ескерту ретінде айтады. Сарыны жылы, кейде ақыл. Мысалы: «Ақшаға бола жиырма жылдық досыңмен соттаспақсың ба? Достықтан артық байлық жоқ».

Қолданылу жағдаяттары

— Ауыл кәсіпкері жылдық табысын санап отырып, қиын жылы көмектескен досын тойға төрге шақырып, мақалды айтты.
— Қарызын қайтара алмай ұялған досына жігіт қарызды кешіп, ренжімеуін өтініп, мақалды айтты.