«Қылауына қыл түспеген татулық.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал татулықтың өте таза, мінсіз, ешбір кірбіңсіз екенін білдіреді. Тура мағынасында «қылау» — бетіне түсер ұсақ қоқым, дақ; «қыл түспеген» дегені мүлде былғанбаған, кір шалмаған деген ұғым. Астарлы мағынада екі жақтың арасы өте жарасымды, көңілі ашық, ниеті таза, өкпе-реніш араласпаған бірлік туралы айтылады. Мұндай татулық берік болады, себебі оның ішінде күмән де, алауыздық та жоқ.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қылау» мен «қыл» — тазалықтың өлшемі. Халық татулықты кіршіксіз ақ нәрсеге теңеп, оның нәзік те қымбат құндылық екенін көрсетеді. Бір түйір қылдың өзі дақ түсіретіндей, аз ғана сөз, орынсыз мінез немесе күншілдік татулықты бұзуы мүмкін деген ой жатыр. Сондықтан бұл образ татулықты көздің қарашығындай сақтауды ескертеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі заманда бұл мақал отбасында, жұмыста, көрші-қолаң арасында, тіпті достар ортасында да қолданылады. Мысалы, бір ұжымда адамдар бір-бірінің сөзін бөлмей, ортақ істі тыныш әрі келісіммен атқарса, оны «қылауына қыл түспеген татулық» деуге болады. Бұл — ынтымақты бағалап, араға сызат түсірмеудің мәнін білдіреді.