Достыққа бірлік пен теңдік дәнекер.
«Достыққа бірлік пен теңдік дәнекер.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Достықты біріктіріп, берік ұстап тұратын — бірлік пен теңдік. Достардың ниеті, мақсаты бір болса, бір-бірін тең көрсе, достық ажырамайды. Біреу өзін жоғары қойып, екіншісін төмен санаса, не әрқайсысы өз жағына тартса, достық сызат береді. Мақал достықтың негізін сыйластық пен тең қарым-қатынастан көреді. Бұл ереже екі адамның достығына да, халықтар арасындағы достыққа да қатысты айтылады.
Образдар мен теңеулер
Дәнекер — ұсталық сөз: металл бөлшектерін бір-біріне біріктіретін балқыма, қалайы. Дәнекерлеу арқылы екі бөлек темір бір бүтінге айналады. Мақал осы шеберханалық бейнені достыққа ауыстырады: дәнекер екі бөлікті жалғағандай, бірлік пен теңдік екі адамды жалғайды. Дәнекер көзге көп көрінбейді, бірақ ол болмаса, бәрі шашылады. Мақалдың тілі кітаби, ойы анық, формула түрінде берілген.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды достар арасында теңсіздік, менсінбеушілік байқалғанда, не халықтар, ұжымдар арасындағы ынтымақ туралы сөйлегенде айтады. Сарыны салмақты, кейде салтанатты. Мерекелік жиындағы сөздерде жиі кездеседі. Мысалы: «Бірің бай, бірің кедей деп бөлінбеңдер. Достыққа бірлік пен теңдік дәнекер».
Қолданылу жағдаяттары
— Ауылдағы көпұлтты мектепте Бірлік күніне арналған кеште директор мақалды айтып, сөзін бастады.
— Бірге шаруа бастаған екі көрші табысты бөлуде келіспегенде, ақсақал оларды тең бөлуге шақырып, мақалды айтты.