Ақылсыз достан ақылды дұшпан артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның жанында жүрген кісінің сапасы өте маңызды екенін аңғартады. Тура мағынасында, ақылы жоқ, жөн білмейтін дос кейде пайдадан гөрі зиян келтіреді. Астарлы мағынасы — сыртыңнан жау болғаннан гөрі, ішіңде жүріп кесірін тигізетін, ақылсыз әрі жауапсыз дос қауіпті. Сондықтан достықта тек жақындық емес, парасат, жауапкершілік, адал ниет те керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «дос» пен «дұшпан» — адамның қарым-қатынастағы екі түрлі бейнесі. «Ақылсыз дос» деген тіркес сенім артқан адамның орынсыз ісі, жөнсіз сөзі, ойланбай жасайтын әрекеті зиянға айналатынын білдіреді. Ал «ақылды дұшпан» — ашық қарсылас болса да, іс-әрекеті белгілі, сақ болуға мәжбүрлейтін адам. Яғни мұнда ақыл мен ақымақтық достық пен жаулықтан да биік өлшем ретінде көрсетілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдармен араласуда абай болуға үйретеді. Мысалы, біреу сенің жеке құпияңды ойланбай басқаға айтып қойса, ол жақын дос болса да, саған зиян келтіруі мүмкін. Сол себепті адам дос таңдағанда оның сөзінде тұруын, ақылмен әрекет етуін ескеруі керек.