Ұстамен дос болсаң,
Керегіңді соқтырып аларсың.
Қайықшымен дос болсаң,
Қайығыңды суға саларсың.
Ұрымен дос болсаң,
Қораға шабарсың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның кіммен араласса, соның мінезі мен ісі өзіне жұғатынын айтады. Ұстамен дос болсаң, оның өнері мен шеберлігінен пайда көресің; қайықшымен дос болсаң, жолың болып, қажет жерде көлік табылар; ал ұрымен дос болсаң, ақырында зиянға ұшырап, мал-мүлкіңнен айырылуың мүмкін. Яғни, жақсымен араласу — игілікке, жаманмен араласу — кесірге бастайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ұста» — еңбекқор, ісмер, пайдасы тиетін адамды білдіреді. «Қайықшы» — жол көрсететін, қажет кезде қол ұшын созатын серікті аңғартады. Ал «ұры» — адалдыққа жат, сенімсіз, қауіпті адам бейнесі. «Керегіңді соқтырып аларсың», «қайығыңды суға саларсың» деген тіркестер істің оңынан тууын, ал «қораға шабарсың» дегені — үлкен шығын мен күйзелісті білдіретін астарлы ескерту.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал досты таңдай білудің маңызын еске салады. Мысалы, егер жас адам білімді, еңбекқор, адал адамдармен бірге жүрсе, өзі де солардан үлгі алып, дамиды. Ал өтірікке, қулыққа, заңсыз іске бейім ортаға ерсе, қиындыққа тап болуы мүмкін. Сондықтан адам ортасын дұрыс таңдауы керек.
Keregińdi soqtyryp alarsyń.
Qaıyqshymen dos bolsań,
Qaıyǵyńdy sýǵa salarsyń.
Urymen dos bolsań,
Qoraǵa shabarsyń.