Дос көтерер көңілді,
Мал көтерер өлімді.
«Дос көтерер көңілді, Мал көтерер өлімді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның басына іс түскенде, шынайы дос көңілге демеу болатынын білдіреді. Қуанышта ғана емес, қайғы мен күйзелісте қасыңнан табылатын дос — үлкен тірек. Ал «мал көтерер өлімді» дегені — дүниедегі мал-мүлік, дәулет адамның артында қалатын шаруасын реттеп, жоқ-жітігін жаппаққа жарайды деген ой. Тура мағынасында көңілді дос көтереді, өлімнің ауыртпалығын мал жеңілдетеді. Астарлы мағынасы — адамға рухани да, тұрмыстық та сүйеніш керек екенін ұқтыру.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көңіл» — адамның ішкі күйі, мұң-шерін білдіреді. «Көтерер» сөзі қайғыны сейілту, ауырды жеңілдету мағынасында қолданылған. «Мал» — тек төрт түлік емес, жалпы дәулет, байлық, жиналған ырыс. Яғни, байлық адам өлгеннен кейінгі рәсім, қарыз, қажет сияқты дүниелік ауыртпалықтарды көтеруге көмектеседі деген ишара бар.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал ауыр күнде жанашыр достың қадірін және материалдық жағдайдың да өмірде өз орны барын еске салады. Мысалы, адам сырқаттанып не жақынын жоғалтқанда, шынайы досының көңіл айтуы, қолғабысы ең үлкен медет болады. Ал жинаған қаражаты ем-домға, жерлеу рәсіміне немесе отбасының қажетіне жұмсалып, сабыр береді.
Mal kóterer ólimdi.