Бала туралы 220
«Бала туралы» мақал-мәтелдер бала тәрбиесі, ата-ана жауапкершілігі мен ұрпақ мәнін дәріптейтін халық даналығы.
220
Мақал-мәтел
84.4K
Қаралым
383
Орташа
Сұрыптау:
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі…
Бала балдан тәтті,
Немере жаннан тәтті.
Немере жаннан тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұрпақтың қадірін өте биік қояды. Тура мағынасында, бала да, немере де адамның ең жақын, ең…
0, Құдайым, бала бер,
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам баласын Құдайдан тілегенде, тек ұрпақ беруді емес, оған ақыл, сана…
Кәрі қыз бала тапса,
Қоярға жер таппайды.
Қоярға жер таппайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында жасы келген қыздың бала сүйсе, қатты қуанып, не істерін білмей абдырап…
Ұлға отыз үйден тыйым,
Қызға қырық үйден тыйым.
Қызға қырық үйден тыйым.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыз тәрбиесінің өте жауапты іс екенін білдіреді. Тура мағынасында, балаға бір ғана үй…
Ата - бәйтерек, бала - жапырақ.
Негізгі мағынасы «Ата - бәйтерек, бала - жапырақ» мақалында ата мен баланың арасындағы байланыс терең бейнеленген. Тура…
Дау мұраты - біту,
Сауда мұраты - ұту,
Қыз мұраты - кету,
Жол мұраты - жету.
Сауда мұраты - ұту,
Қыз мұраты - кету,
Жол мұраты - жету.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр істің өзіне лайық түпкі мақсаты бар екенін көрсетеді. Дауласқан істің ең жақсы шешімі…
Бір баласы бардың,
Шығар-шықпас жаны бар.
Екі баласы бардың,
Жүрегінде жалы бар.
Шығар-шықпас жаны бар.
Екі баласы бардың,
Жүрегінде жалы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала санына қарай ата-ананың көңіл күйі мен жауапкершілігін бейнелейді. Бір ғана баласы бар…
Бала - артта қалған із,
Бақыт - ұзатылған қыз.
Бақыт - ұзатылған қыз.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өміріндегі ең қымбат екі құндылықты салыстырып тұр. «Бала – артта қалған із» дегені…
Көңілсізден көзсіз бала туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — көңілі жабырқау, іші мұңға толы әйелден көзсіз бала туады деген көне…
Ақылды қыз білімге жүгірер,
Ақылсыз қыз сөзге ілігер.
Ақылсыз қыз сөзге ілігер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың мінезі мен бағытын салыстырып көрсетеді. Ақылды қыз бос сөзге ермей, өз…
Ананың ізін қыз басар,
Әкенің ізін ұл басар.
Әкенің ізін ұл басар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұрпақтың ата-ана жолын жалғастыратынын білдіреді. Қыз бала анасының ісіне, мінезіне, үй…
Бала - ананың бауыр еті, көз нұры.
Негізгі мағынасы «Бала – ананың бауыр еті, көз нұры» деген мақал ананың балаға деген сүйіспеншілігі мен мейірімінің…
Атадан жақсы ұл туса,
Елдің қамын жейді;
Атадан жаман ұл туса,
Елдің малын жейді.
Елдің қамын жейді;
Атадан жаман ұл туса,
Елдің малын жейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата тәрбиесінің, ұрпақтың мінезі мен ел алдындағы жауапкершіліктің зор екенін айтады. Жақсы…
Бір бала атаға жете туады,
Бір бала атадан өте туады,
Бір бала кейін қарай кете туады.
Бір бала атадан өте туады,
Бір бала кейін қарай кете туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұрпақтың бірдей болмайтынын, әр баланың қабілеті мен болашағы әрқалай болатынын білдіреді…
Бәйтерек бұтағымен,
Адам ұрпағымен жасайды.
Адам ұрпағымен жасайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бәйтерек ағашы бұтағымен, жапырағымен толықсып, өсіп-өркендейді. Астарлы…
Әкесіз жетім - жарты жетім,
Анасыз жетім - нағыз жетім.
Анасыз жетім - нағыз жетім.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орны бөлек екенін айтады. Әкесі жоқ бала қорғансыз, тірегі кем…
Бір қыз күйеуге шықса,
Қырық қыз түс көреді.
Қырық қыз түс көреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың тұрмысқа шығуы тек бір адамның өміріндегі оқиға емес, бүкіл ауыл-аймақ, әсіресе…
Ананың сүті - бал,
Баланың тілі - бал.
Баланың тілі - бал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ана мен бала арасындағы сүйіспеншіліктің, мейірімнің және жылылықтың қаншалықты қымбат…
Бала - адамның бауыр еті.
Негізгі мағынасы «Бала - адамның бауыр еті» деген мақал баланың ата-ана үшін ең қымбат, ең жақын жан екенін білдіреді…
Үй иесі - ұл, төр иесі - қыз.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: үйдің ішкі шаруасын, шаңырақтың берекесін ұстайтын — ұл, ал төрдің сәнін…
Жақсы бала - сүйік,
Жаман бала - күйік.
Жаман бала - күйік.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің отбасындағы ең үлкен құндылық екенін айтады. Жақсы, тәрбиелі, тілалғыш бала…
Өз балаң өзекке тепсең де кетпейді,
Кісі баласы кісендесең де тұрмайды.
Кісі баласы кісендесең де тұрмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туған бала мен өзгенің баласын салыстырып, ата-аналық, туыстық байланыстың беріктігін…
Балаңды беске дейін патшаңдай сыйла,
Он беске дейін құлыңдай жұмса,
Он бестен асса, жан досыңдай құрметте.
Он беске дейін құлыңдай жұмса,
Он бестен асса, жан досыңдай құрметте.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің үш кезеңін көрсетеді. Тура мағынасында, кішкентай балаға мейіріммен қарап…
Әкемді алсаң, ал, Құдай, шешемді алма.
Шекпен тоқып берсе де, өлмеймін ғой.
Шекпен тоқып берсе де, өлмеймін ғой.
Негізгі мағынасы Бұл сөзде адам үшін ең қымбат жандардың бірі — ана екені анық сезіледі. Мақалдың тура мағынасы…
Өз балаңды өскенше,
Немереңді өлгенше бағасың.
Немереңді өлгенше бағасың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана мен ата-әженің балаға деген мейірімі мен жауапкершілігін білдіреді. Тура…
Немере несін береді?
Етін жеп, сүйегін береді.
Етін жеп, сүйегін береді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: немере ата-әженің етін жеп, сүйегін ғана қалдырады, яғни үлкен кісінің…
Бала - көңілдің гүлі, көздің нұры.
Негізгі мағынасы Бала — ата-ана үшін ең қымбат, ең сүйікті жан. Мақалдың тура мағынасы бойынша, бала көңілді жадыратып…
Бір баласы бардың,
Бір ру елде малы бар.
Екі баласы бардың,
Екі ру елде малы бар.
Үш баласы бардың,
Үш ру елде малы бар.
Төрт баласы бардың,
Төбеден салған жолы бар.
Бес баласы бардың,
Дес бермес күші бар.
Алты баласы бардың,
Алладан басқа несі бар?!
Бір ру елде малы бар.
Екі баласы бардың,
Екі ру елде малы бар.
Үш баласы бардың,
Үш ру елде малы бар.
Төрт баласы бардың,
Төбеден салған жолы бар.
Бес баласы бардың,
Дес бермес күші бар.
Алты баласы бардың,
Алладан басқа несі бар?!
Негізгі мағынасы Бұл мақал-мәтел ұрпақтың, баланың көп болуы — адамның өмірін кеңейтіп, тірлігін берекелі ететінін…
Бала тапқандікі емес, баққандікі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бала дүниеге әкелумен ғана іс бітпейді, оны өсіріп, тәрбиелеп…
Бала - әкенің білек еті, ананың - жүрек еті.
Негізгі мағынасы Бала ата-ана үшін ең қымбат, ең өзекті жан деп түсіндіріледі. «Әкенің білек еті» дегені — әке баланы…
Аналы баланың өзі тоқ,
Анасыз баланың көзі тоқ.
Анасыз баланың көзі тоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ана мен баланың байланысын терең көрсетеді. Аналы бала – мейірімге, қамқорлыққа…
Ер бала ата-анасына таяу,
Қыз бала - үйге жаққан бояу.
Қыз бала - үйге жаққан бояу.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыздың отбасындағы орны мен тәрбиелік мәнін салыстырып көрсетеді. Ер бала ата-анасына…
Бала - ата ананың көз қуанышы.
Негізгі мағынасы «Бала — ата-ананың көз қуанышы» деген мақалдың тура мағынасы — бала көргенде ата-ана жүрегі жадырап…
Қызы бардың - көзі бар,
Ұлы бардың - өзі бар.
Ұлы бардың - өзі бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз бен ұлдың отбасындағы орны ерекше екенін білдіреді. «Қызы бардың – көзі бар» дегені: қыз…
Ат болар тай саяққа үйір,
Адам болар бала қонаққа үйір.
Адам болар бала қонаққа үйір.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құлын болып жүрген тай жалғыз жүрмей, үйірге қосылуды қалайды; сол сияқты…
Балалы үйдің ұрлығы жатпас.
Негізгі мағынасы Балалы үйдің ұрлығы жатпас деген мақалдың тура мағынасы — баласы бар үйде бір нәрсе жоғалмай, ұрлыққа…
Әйелді бастан, баланы жастан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланы да, жалпы әйелдің орнын да ерте жастан тәрбиелеу керек деген ойды білдіреді. Тура…
Балапан ұяда не көрсе,
Ұшқанда соны іледі.
Ұшқанда соны іледі.
Негізгі мағынасы Балапан ұяда не көрсе, ұшқанда соны іледі деген мақал баланың мінезі, әдеті, тәрбиесі ең алдымен…
Бала - балым, баланың баласы - жаным
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана үшін бала ең қымбат жан екенін білдіреді. «Бала - балым» дегені — бала тәтті балдай…
Ең көп оқылған
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі…
Бала балдан тәтті,
Немере жаннан тәтті.
Немере жаннан тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұрпақтың қадірін өте биік қояды. Тура мағынасында, бала да, немере де адамның ең жақын, ең…
0, Құдайым, бала бер,
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
Бала берсең, сана бер.
Сана бермеген балаңды,
Қайтып өзің ала бер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам баласын Құдайдан тілегенде, тек ұрпақ беруді емес, оған ақыл, сана…
Кәрі қыз бала тапса,
Қоярға жер таппайды.
Қоярға жер таппайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында жасы келген қыздың бала сүйсе, қатты қуанып, не істерін білмей абдырап…
Ұлға отыз үйден тыйым,
Қызға қырық үйден тыйым.
Қызға қырық үйден тыйым.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыз тәрбиесінің өте жауапты іс екенін білдіреді. Тура мағынасында, балаға бір ғана үй…
«Бала туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың ұрпаққа деген көзқарасын, тәрбиенің өзегін және ата-ананың парызын жинақтаған нақыл сөздер. Бұл санаттағы даналықтар баланың мінезін қалыптастыру, білімге баулу, еңбекке үйрету, үлкенді сыйлау секілді құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
Мұнда бала — отбасының қуанышы ғана емес, елдің ертеңі екені айтылады. Мақал-мәтелдер арқылы ата-анаға өнеге, балаға бағыт беріледі: мейірім мен тәртіптің, ақыл мен үлгінің маңызы еске салынады. Осы санаттағы сөздер күнделікті тәрбиеде, сабақта, тіл дамытуда және мәнді ой айтқанда жиі қолданылады.
Мұнда бала — отбасының қуанышы ғана емес, елдің ертеңі екені айтылады. Мақал-мәтелдер арқылы ата-анаға өнеге, балаға бағыт беріледі: мейірім мен тәртіптің, ақыл мен үлгінің маңызы еске салынады. Осы санаттағы сөздер күнделікті тәрбиеде, сабақта, тіл дамытуда және мәнді ой айтқанда жиі қолданылады.