Жер туралы 99
Жер туралы мақал-мәтелдер туған өлке, еңбек, құт-береке жайлы даналықты жинақтайды.
99
Мақал-мәтел
42.2K
Қаралым
425
Орташа
Ең көп оқылған
Сулы жер құрақсыз болмас,
Таулы жер бұлақсыз болмас.
Таулы жер бұлақсыз болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал табиғаттағы әр нәрсенің өз сыры, өз жарасымы болатынын білдіреді. Су бар жерде құрақ өседі…
Жер - таусылмайтын қазына.
Негізгі мағынасы «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, оның…
Ел көркі - мал, өзен көркі - тал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің де, жердің де сәні мен берекесі өзіне тән құндылығында екенін айтады. Тура мағынада…
Туған жердің ауасы да шипа,
Туған жердің жуасы да тәтті.
Туған жердің жуасы да тәтті.
Негізгі мағынасы Туған жер адамның жан дүниесіне ыстық әрі қымбат. Бұл мақалдың тура мағынасы — туған жердің ауасы да…
Қыстағы қар - жерге ырыс,
Жаздағы ылғал - елге ырыс.
Жаздағы ылғал - елге ырыс.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қыста жауған қар жерді ылғалдандырып, көктемгі егінге нәр береді; жаздағы…
Сұрыптау:
Ағаш бір жерде өседі.
Негізгі мағынасы «Ағаш бір жерде өседі» деген мақал адамға өз орнын, өз топырағын, өз ортасын қадірлеуді меңзейді. Ағаш…
Адам ақылымен бай,
Жер дақылымен бай.
Жер дақылымен бай.
Негізгі мағынасы Жердің байлығы — оның дақылы, яғни өсіріп берген егіні, ал адамның байлығы — ақылы. Мақал адамды жерге…
Адамды аздыратын - дерт,
Жерді аздыратын - өрт.
Жерді аздыратын - өрт.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға дерт түссе, оның әлсіреп, күйі кететіні; ал жерге өрт түссе, оның…
Ақ қар болса, ақ нан көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қыста қар қалың, аппақ болып жауса, жер ылғалға қанып, көктемде егін жақсы…
Ақыл - дария, алсаң да таусылмайды.
Жер - қазына, қазсаң да таусылмайды.
Жер - қазына, қазсаң да таусылмайды.
Негізгі мағынасы Ақыл дарияға теңеледі: одан қанша алсаң да, тартылмайды. Жер — қазына: қанша қазсаң да, байлығы…
Күнде бір мақал
«Жер туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Алтын тағың болғанша,
Алақандай жерің болсын.
Алақандай жерің болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — алтынмен апталған тақ отырғаннан, өзіңе тиесілі шағын ғана жердің болғаны…
Арқада қыс болмаса, арқар ауып несі бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: Арқа өңірінде қыс қатты болмаса, арқар өз мекенін тастап, басқа жаққа ауып…
Арша - орман анасы.
Негізгі мағынасы Арша — орманда өсетін, табиғатқа көрік беріп қана қоймай, басқа өсімдіктер мен аң-құсқа да қолайлы…
Астық жоқ жылы тіленші қыстайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: астық шықпаған, егін болмай қалған жылы кедей-кепшіктің хәлі өте…
Атадан мал қалғанша ,тал қалсын.
Негізгі мағынасы Атадан қалған малдың бәрі бір күнде таусылып, ұрпаққа ұзақ пайда бермеуі мүмкін. Ал тал — өссе…
Ауыл көркі - тал,
Дала көркі - мал.
Дала көркі - мал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ауылдың сәні мен тіршілігі табиғи ортаға және шаруашылыққа байланысты екенін білдіреді. Тура…
Әркімнің өз жері - жұмақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр адамның туған жері, өскен ортасы оған ең қымбат, ең ыстық екенін білдіреді. Тура мағынада…
Байлықтың атасы - еңбек, анасы - жер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: байлықтың пайда болуы үшін еңбек те, жер де қажет. Астарына үңілсек, адам…
Бұлақ көрсең, көзін аш.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға қолы жеткен жақсылықты байқап, оны сақтап, пайдаға жарату керегін айтады. Тура…
Ғалам - адам үшін,
Адам - ғалам үшін.
Адам - ғалам үшін.
Негізгі мағынасы Мақал екі жақты байланысты айтады: дүние адамның тіршілігі үшін жаралған, адам да сол дүниеге қызмет…
Ғұмырыңды ұзартқың келсе, ағаш ек.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам ұзақ өмір сүргісі келсе, ағаш отырғызуы керек деген ой. Астарлы…
Даланың көркі - ағаш.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — кең далаға сән беріп, оны көрікті ететін нәрсенің бірі ағаш екені…
Диқан жерін анасындай сүйеді,
Жер диқанды баласындай сүйеді.
Жер диқанды баласындай сүйеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жер мен диқанның арасындағы қасиетті байланысты білдіреді. Диқан жерді анасындай көріп…
Егесіз ел азар,
Иесіз жер тозар.
Иесіз жер тозар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің де, жердің де қараусыз қалса, берекесі кететінін айтады. «Егесіз ел» — басы…
Егілмеген жер жетім,
Елінен айырылған ер жетім.
Елінен айырылған ер жетім.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі түрлі жетімдікті салыстырады. Егілмеген жер құнарын ашпай, пайда бермей қалады…
Егінші мәрт,
Жер жомарт.
Жер жомарт.
Негізгі мағынасы Егінші еңбегімен елге ырыс әкелетін қадірлі адам деген ой айтылады. Мақалдың тура мағынасы — егін…
Еділ суы бар болса, елге жетер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — Еділ өзенінің суы мол болса, сол су елдің қажетіне жетеді деген ой…
Ел жағалай қонбаса,
Айдын шалқар көл жетім,
Қаптай көшкен елі жоқ,
Құлазыған жер жетім.
Айдын шалқар көл жетім,
Қаптай көшкен елі жоқ,
Құлазыған жер жетім.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ел мен жұрттың қадірін, бірліктің өмірдегі орнын терең білдіреді. Егер ел қоныстанып…
Ел жасымен көрікті,
Тау тасымен көрікті,
Аяқ асымен көрікті.
Тау тасымен көрікті,
Аяқ асымен көрікті.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр нәрсенің өзіне лайық сәні, мәні болатынын айтады. Елдің көркі — жас ұрпақ, себебі жас…
Елің - панаң,
Жерің - анаң.
Жерің - анаң.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туған ел мен туған жердің адам өміріндегі орнын өте биік қояды. «Елің - панаң» дегені…
Ел көркі - мал, өзен көркі - тал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің де, жердің де сәні мен берекесі өзіне тән құндылығында екенін айтады. Тура мағынада…
Ел қадірін көрген біледі,
Жер қадірін жүрген біледі.
Жер қадірін жүрген біледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің де, жердің де қадірі алыстан жырақта жүріп, қиындық көргенде анық білінетінін айтады…
Ел қонысынан айырылса,
Ел ырысынан айырылады.
Ел ырысынан айырылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туған жері мен тұрақты қонысынан айырылған елдің берекесі кететінін білдіреді. Тура мағынасы…
Еңбек етпесең, елге өкпелеме,
Егін екпесең, жерге өкпелеме.
Егін екпесең, жерге өкпелеме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өз еңбегіне өзі жауапты екенін айтады. Бірінші жолда: «Еңбек етпесең, елге өкпелеме»…
Ер елімен жақсы,
Жер кенімен жақсы.
Жер кенімен жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер азаматтың қадірі ел-жұртымен бірге жүргенде, еліне қызмет еткенде артатынын білдіреді…
Жазда қонысыңды дөңге сал,
Қыста қонысыңды көңге сал.
Қыста қонысыңды көңге сал.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жазғытұрым қонысты биік, жел өтіп тұратын дөңге орналастыру, ал қыс…
Жайлауы жақсының әр бұта түбі бір кесек ет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы, берекелі жердің қадірін айтады. Тура мағынада: шөбі шүйгін, жайлауы құтты өңірде…
Жаңбыр жауса - жер тоқ,
Егін ексе - ел тоқ,
Бұлақ ақса - көл тоқ,
Еңбек етсе - ер тоқ.
Егін ексе - ел тоқ,
Бұлақ ақса - көл тоқ,
Еңбек етсе - ер тоқ.
Негізгі мағынасы Төрт жол бір заңдылықты төрт рет қайталайды: жаңбыр жауса жер нәрленеді, егін егілсе ел тояды, бұлақ…
Жаудың үлкені - елдің жауы,
Даудың үлкені - жердің дауы.
Даудың үлкені - жердің дауы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жау ішіндегі ең қауіптісі — жеке адамға емес, бүкіл елге төнетін жау; дау…
Жемес жерде ет бар,
Ішпес жерде су бар.
Ішпес жерде су бар.
Негізгі мағынасы Енді бұл жерде ет жемеймін, бұл судан ішпеймін деп серт берген жеріңе де бір күні мұқтаж болып келуің…
Жер _ ана, ел - бала.
Негізгі мағынасы «Жер – ана, ел – бала» деген мақал туған жерді анаға теңеп, халықты оның перзенті ретінде көрсетеді…
Жер байдікі, су сайдікі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жердің иесі бар, судың да өз арнасы, өз жолы бар. Астарлы мағынасы: әр…
Жер - байлықтың көзі,
Еңбеккер иесінің өзі.
Еңбеккер иесінің өзі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жердің адамға беретін ырысы мен игілігі зор екенін айтады. Жерден өнім алып, мал өсіріп, күн…
Жер бауыры - жазық.
Негізгі мағынасы «Жер бауыры - жазық» деген мақал жердің табиғи болмысын ғана емес, өмірдің қарапайым, ашық қалпын да…
Жерге еткен жақсылық жерде қалмайды.
Негізгі мағынасы Жерге жасалған жақсылық ешқашан зая кетпейді деген ой айтылады. Мұнда тура мағынада жерді…
«Жер туралы» мақал-мәтелдер қазақ дүниетанымындағы жердің қасиеті, туған өлкенің қадірі және елге деген сүйіспеншілік туралы ойды өрнектейді. Бұл топтамада жер — ырыс, құт, тіршілік көзі, ал оны қорғау мен бағалау — әр адамның парызы ретінде айтылады.
Мақал-мәтелдерде жер мен еңбек егіз ұғым болып келеді: егін егу, мал бағу, қоныс таңдау, табиғатты аялау секілді тіршілік заңдылықтары қысқа да нұсқа жеткізіледі. Осы категориядағы нақыл сөздер жас ұрпақты отаншылдыққа, еңбекқорлыққа, жер-суын қастерлеуге тәрбиелейді.
Мақал-мәтелдерде жер мен еңбек егіз ұғым болып келеді: егін егу, мал бағу, қоныс таңдау, табиғатты аялау секілді тіршілік заңдылықтары қысқа да нұсқа жеткізіледі. Осы категориядағы нақыл сөздер жас ұрпақты отаншылдыққа, еңбекқорлыққа, жер-суын қастерлеуге тәрбиелейді.