Еңбек, кәсіп туралы 1055
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1055
Мақал-мәтел
354.8K
Қаралым
336
Орташа
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны…
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы…
Жер - таусылмайтын қазына.
Негізгі мағынасы «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, оның…
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
Негізгі мағынасы Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі…
Ерте тұрған әйелдің бір ісі артық,
Ерте тұрған еркектің ырысы артық.
Ерте тұрған еркектің ырысы артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ерте тұрып, күнді уақытында бастаған адамның ісі де, несібесі де мол болатынын айтады. Тура…
Сұрыптау:
Абада мал қалса, қатын қарар,
Ниеті бар болса, жанын салар.
Ниеті бар болса, жанын салар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: үйде мал қалса, оны әйел қарайды, ал ниеті түзу, жауапкершілігі бар адам…
Ағадағы мал - аспандағы мал,
Інідегі мал - індегі мал,
Баладағы мал - даладағы мал.
Інідегі мал - індегі мал,
Баладағы мал - даладағы мал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туыстар арасындағы мал-мүлікке, дәулетке сеніп кетпей, оның тұрақсыз болатынын ескертеді…
Ағайынға қарап мал өсер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның малы, дәулеті, шаруасы ағайын-туысқа қарап, солармен…
Ағаштан бал, шөптен сүт ағызған.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды ерекше шебер, іскер, өнерлі, қолынан іс келетін жан ретінде сипаттайды. Тура…
Ағашты көлеңкелеген ,
Еккенге рахмет айтады.
Еккенге рахмет айтады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ағаш өскен соң, оның саясын көрген адам оны еккен кісіге ризашылық…
Күнде бір мақал
«Еңбек, кәсіп туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ағын судың арамдығы жоқ.
Негізгі мағынасы Ағын судың арамдығы жоқ деген мақалдың тура мағынасы — тоқтамай ағатын су лайланса да, ағып бара жатып…
Ағын су - тегін су.
Негізгі мағынасы «Ағын су - тегін су» деген мақал судың тоқтап тұрмай, үздіксіз ағуын пайдалы, таза әрі қолжетімді…
Адал еңбек аздырмас,
Сұмдық бойды жаздырмас.
Сұмдық бойды жаздырмас.
Негізгі мағынасы Адал еңбек адамды төмендетпейді, қайта өсіреді, абыройын арттырады. Ал сұмдық, қулық-сұмдық, арам жол…
Адал еңбек елге жеткізер,
Арам еңбек елден кеткізер.
Арам еңбек елден кеткізер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адал еңбектің адамды да, қоғамды да алға бастыратынын айтады. Тура мағынасында: таза, маңдай…
Адам ақылымен бай,
Жер дақылымен бай.
Жер дақылымен бай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның шын байлығы мал-мүлікпен ғана өлшенбейтінін айтады. Адамды бай ететін — ақыл…
Адамды кейде баршылық сынайды,
кейде жоқшылық сынайды.
кейде жоқшылық сынайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өмірі тек молшылықпен не тек таршылықпен өлшенбейтінін білдіреді. Баршылық келгенде…
Адам зоры - тоғын,
Жылқының зоры - соғым.
Жылқының зоры - соғым.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мен малдың ең қажетті, ең қадірлі тұсын салыстырады. «Адам зоры — тоғын» дегені — адам…
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сөз…
Адамның қолы - гүл, маңдай тері - нұр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның еңбегін жоғары бағалайды. Тура мағынасында, қолмен істелген іс те, маңдай тер де…
Ажарлы мал базарлы.
Негізгі мағынасы «Ажарлы мал базарлы» деген мақал малдың көркі, күтімі жақсы болса, оның өтімі де жақсы болады дегенді…
Аз ақшаға алданып,
Өнбес іске жалданба.
Өнбес іске жалданба.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды азғантай пайдаға қызығып, түбі жоқ, берекесіз іске кірмеуге шақырады. Тура…
Аз асын аяған көп астан құр қалады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: аз ғана асын, яғни қолындағы тамағын аяп, үнемдеп жеген адам кейін көп…
Аз болмай - жаз болмайды,
Жаз болмай - мәз болмайды.
Жаз болмай - мәз болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдегі кез келген қуаныш пен молшылықтың алдында міндетті түрде бір қиындық, таршылық…
Азды көпке қосқанның арманы жоқ.
Негізгі мағынасы Азды көпке қосқанның арманы жоқ деген мақал азды — аз мүмкіндікті, шағын табысты, ал көпті — молшылық…
Аздың азаншысы болғанша,
Көптің қазаншысы бол.
Көптің қазаншысы бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: аз ғана адамның басшысы, маңайын жүргізген жетекшісі болғаннан гөрі…
Аз жұмысты қиынсынсаң,
Көп жұмысқа тап боларсың.
Көп жұмысқа тап боларсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аз ғана істі қиын көріп, жалқауланып, орындаудан қашсаң, кейін одан да…
Аз қойда айран бар да, өре жоқ.
Негізгі мағынасы Аз қой ұстаған адамның қолында айран сияқты күнделікті пайда болғанымен, оны сақтап, өңдеп, қорғап…
Азығымен жер мүсінді,
Еңбегімен ер мүсінді.
Еңбегімен ер мүсінді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жердің көркі, берекесі оның азығымен, ырыс-несібесімен көрінеді; ал ер…
Айда аяқ, жылда жілік жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның бір істі асығып, ретсіз істей бермеуін ескертеді. Тура мағынада ай сайын аяқ, жыл…
Айтар сөзін білмесе,
Адамдықтан не пайда?
Артқан жүгін тартпаса,
Атандықтан не пайда?
Адамдықтан не пайда?
Артқан жүгін тартпаса,
Атандықтан не пайда?
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға тек аты ғана емес, ісі де сай болу керегін айтады. Бірінші жолда сөзін білмеген…
Айтқызған - жаманның ісі,
Қамшылатқан - шабанның ісі.
Қамшылатқан - шабанның ісі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір істі өз еркімен, ойланып әрі жауапкершілікпен істеу керек екенін білдіреді. Адамды үнемі…
Айтпаса, жүректен кетеді,
Тартпаса, білектен кетеді.
Тартпаса, білектен кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ішіндегі ой, өкпе, реніш немесе ойға түйген сөз уақытында айтылмаса, жүректе жатып…
Айыр - пішен қасында,
Кісен - кереге басында.
Кісен - кереге басында.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: айыр пішеннің жанында тұрады, ал кісен керегенің басында ілулі тұр…
Ақ қар болса, ақ нан көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қыста қар қалың, аппақ болып жауса, жер ылғалға қанып, көктемде егін жақсы…
Ақсұңқардың баласы сарқыт қоймай, жем жемес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ақсұңқардың балапаны табиғатынан әлсіз, жалқау болып өспейді, ол өзіне…
Ақша кетуге тырысады,
Есеп ұстауға тырысады.
Есеп ұстауға тырысады.
Негізгі мағынасы Ақша қолда ұзақ тұрмай, оңай жұмсалып кетуге бейім екенін мақал тура мағынасында білдіреді. Ал астарлы…
Ақшаның көзі қызыл.
Негізгі мағынасы «Ақшаның көзі қызыл» деген мақал ақша табудың оңай еместігін, оның артында көбіне еңбек, тер төгу…
Ақшасыз базарға барғанша,
Кетпен алып мазарға бар.
Кетпен алып мазарға бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — базарға қолында ақшасы жоқ адам барса, керегін ала алмайды; сондықтан…
Ақыл - дария, алсаң да таусылмайды.
Жер - қазына, қазсаң да таусылмайды.
Жер - қазына, қазсаң да таусылмайды.
Негізгі мағынасы Ақыл да, жер де — сарқылмас байлық. Ақылдың шегі жоқ: оны қанша қолдансаң да, қанша үйренсең де…
Ақылы жоқ жаманға,
Ауыл малы бұралқы.
Ауыл малы бұралқы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақылы жоқ, жөнді ойлай алмайтын адамға жұрттың ортақ дүниесі де пайда әкелмейтінін…
Ақысын берсе, боқысын шығарады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуге ақысы, еңбекақысы не тиісті ақысы берілсе, ол кісі тіпті көңілге…
Алаған қолым - береген.
Негізгі мағынасы «Алаған қолым — береген» деген мақал адам алғанын да, бергенін де ұмытпайтын, қолы ашық, жомарт кісі…
Ала қойды бөле қырыққан жүнге жарымайды.
Негізгі мағынасы Ала қойды бөле қырыққан жүнге жарымайды деген мақалдың тура мағынасы: қойдың жүнін бөліп-бөліп, әр…
Алдыңа ас қойдым,
Екі қолыңды бос қойдым.
Екі қолыңды бос қойдым.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — алдына ас қойылып, адамның тамақ ішуге толық мүмкіндігі барын білдіреді…
Алма ағашын бергеніне қарап бағала,
Адам баласын еңбегіне қарап бағала.
Адам баласын еңбегіне қарап бағала.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның да, заттың да қадірін сыртқы көрінісіне емес, берген пайдасына қарап тану керегін…
«Еңбек, кәсіп туралы» мақал-мәтелдерде адал еңбектің қадірі, кәсіптің берекесі, ұқыптылық пен тәртіп туралы айтылады. Мал шаруашылығы мен егіншілікке негізделген тұрмыста еңбек тіршіліктің өзегі болған, сондықтан бұл нақылдарда шаруаны уақытында істеу, табиғат пен малға ұқыпты қарау, жалқаулықтан сақтану жиі айтылады.
«Телміріп алған теңгеден, Тер төгіп тапқан теңге жұғымды» мақалы адал еңбекпен табылған табыстың қадірін айтады. «Ұқыптының тоны тозбас, Ұқыпсыздың ісі оңбас» ұқыптылық пен салақтықты салыстырады. «Сен салар да, мен салар, Атқа жемді кім салар?» ортақ істің жауапкершілігін бір-біріне ысыра берудің зиянын көрсетеді, ал «Бір түлікке бай болғанша, Әр түлікке сай бол» шаруаны жан-жақты ұстауға кеңес береді.
Бұл мақалдарды еңбек, кәсіп таңдау, мамандық тақырыбындағы сабақтар мен шығармаларда қолдануға болады. Әр мақалдың бетінде тура және астарлы мағынасы түсіндірілген.
«Телміріп алған теңгеден, Тер төгіп тапқан теңге жұғымды» мақалы адал еңбекпен табылған табыстың қадірін айтады. «Ұқыптының тоны тозбас, Ұқыпсыздың ісі оңбас» ұқыптылық пен салақтықты салыстырады. «Сен салар да, мен салар, Атқа жемді кім салар?» ортақ істің жауапкершілігін бір-біріне ысыра берудің зиянын көрсетеді, ал «Бір түлікке бай болғанша, Әр түлікке сай бол» шаруаны жан-жақты ұстауға кеңес береді.
Бұл мақалдарды еңбек, кәсіп таңдау, мамандық тақырыбындағы сабақтар мен шығармаларда қолдануға болады. Әр мақалдың бетінде тура және астарлы мағынасы түсіндірілген.